KWALIFIKACJA OGR5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 23.
Widoczne na rysunku części jadalne cykorii sałatowej uzyskuje się w wyniku
Ilustracja przedstawia białe pędy cykorii sałatowej, które są częściowo zakopane w ziemi.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jadalne części cykorii sałatowej (wybielone pędy/główki) uzyskuje się przez pędzenie korzeni w warunkach ograniczonego dostępu światła. Ciemność powoduje etiolację i bielenie, dzięki czemu pędy są delikatniejsze i mniej gorzkie. Siew na zagonach lub rozsadniku służy produkcji roślin, nie "wybielonych" główek.

Pełne wyjaśnienie:

W cykorii sałatowej (często znanej jako endywia belgijska/Witloof) częścią handlową są wybielone pędy/główki powstające nie wprost w polu, lecz w wyniku specjalnego zabiegu agrotechnicznego.

Prawidłowa odpowiedź: "pędzenia korzeni w ciemnym pomieszczeniu." Jest poprawna, ponieważ w tej technologii najpierw uzyskuje się korzenie spichrzowe, a następnie przenosi je do warunków wymuszających wytwarzanie pędów przy minimalnym dostępie światła. Ciemność ogranicza tworzenie chlorofilu i prowadzi do etiolacji, czyli do powstania jasnych, delikatnych, mniej gorzkich części jadalnych. To właśnie efekt "bielenia" jest typowy dla tej uprawy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • "wysiewu nasion na podwyższonych zagonach." – siew jest etapem zakładania plantacji, ale nie tłumaczy uzyskania charakterystycznych wybielonych główek. Podwyższone zagony mogą poprawiać warunki wodno-powietrzne, jednak nie zastępują pędzenia w ciemności.
  • "pędzenia korzeni w jasnym pomieszczeniu." – samo pędzenie może indukować wzrost pędów, ale jasne warunki sprzyjają zazielenieniu (syntezie chlorofilu), czyli efektowi przeciwnemu do oczekiwanego bielenia i pogorszeniu cech jakościowych typowych dla cykorii pędzonej.
  • "wysiewu nasion na rozsadniku." – produkcja rozsady jest metodą otrzymania młodych roślin do dalszej uprawy, lecz nie jest zabiegiem prowadzącym bezpośrednio do wytworzenia wybielonych pędów uzyskiwanych z korzeni w fazie pędzenia.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać regułę: jeżeli w pytaniu mowa o wybielonych częściach jadalnych, często kluczem jest ograniczenie światła (ciemność) i technika pędzenia/bielenia, a nie klasyczny siew czy rozsada.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pędzenie cykorii to etap produkcji, w którym korzenie wytworzone wcześniej w polu przenosi się do kontrolowanych warunków, aby wypuściły pędy/główki. Celem jest uzyskanie delikatnych, jasnych części jadalnych o pożądanej jakości handlowej.
Ciemność ogranicza wytwarzanie chlorofilu, więc pędy nie zielenieją, tylko pozostają jasne (etiolowane). Dzięki temu uzyskuje się efekt bielenia: delikatniejszą strukturę i zwykle łagodniejszy smak niż przy wzroście w świetle.
Etiolacja to wzrost roślin w warunkach niedoboru światła. Skutkuje jaśniejszym zabarwieniem i inną budową tkanek. W praktyce ogrodniczej wykorzystuje się ją m.in. do uzyskania wybielonych części jadalnych podczas pędzenia i bielenia.
Po pędzeniu jadalne są przede wszystkim wybielone pędy/główki wyrastające z korzenia. To one stanowią plon handlowy w tej technologii. Korzeń pełni rolę organu spichrzowego i "napędza" wzrost pędów w trakcie pędzenia.
Nie. Rozsadnik i rozsada służą do otrzymania młodych roślin do dalszej uprawy w polu lub pod osłonami. Wybielone główki typowe dla cykorii pędzonej powstają z korzeni w warunkach ograniczonego światła, a nie bezpośrednio z rozsady.
W jasności roślina wytwarza chlorofil, więc pędy mogą zielenieć. To zwykle obniża typową jakość oczekiwaną przy cykorii pędzonej (mniej "wybielony" produkt). W zadaniach egzaminacyjnych kluczem jest skojarzenie pędzenia cykorii z ciemnością.
Pędzenie to "wymuszanie" wzrostu nowej części użytkowej (np. pędów) z już wytworzonego organu (np. korzenia) w warunkach kontrolowanych. Uprawa z siewu to standardowa produkcja roślin od nasiona. Jeśli w pytaniu pojawia się bielenie i korzenie, to zwykle chodzi o pędzenie.
Najczęściej myli się: siew/rozsadę z pędzeniem, oraz warunki pędzenia (ciemność vs jasność). Pomaga zapamiętać, że celem jest produkt wybielony, więc światło jest ograniczane. Warto też kojarzyć cykorię pędzoną z etapem pracy "na korzeniach".
Etap pędzenia planuje się po uzyskaniu odpowiednio wyrośniętych korzeni w polu i po ich zebraniu. Następnie organizuje się miejsce pędzenia oraz warunki ograniczonego światła. W zadaniach z planowania prac liczy się kolejność: najpierw korzeń, potem pędzenie.
Powtórz definicje: pędzenie, bielenie, etiolacja oraz przykłady gatunków, gdzie te zabiegi są typowe. Ćwicz rozpoznawanie, jaka część rośliny jest plonem (liść, pęd, korzeń). W testach zwracaj uwagę na słowa-klucze: "korzenie", "ciemność", "wybielone".
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Jadalne części cykorii sałatowej (wybielone pędy/główki) uzyskuje się przez pędzenie korzeni w warunkach ograniczonego dostępu światła."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Cykoria podróżnik" – sekcje dot. uprawy i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/Cykoria_podr%C3%B3%C5%BCnik (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN), "Belgian endive" – opis forcing/etiolation, https://en.wikipedia.org/wiki/Belgian_endive (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica, "chicory" – ogólny opis rośliny i uprawy, https://www.britannica.com/plant/chicory (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki do warzywnictwa omawiające cykorię sałatową i pędzenie
  • Materiały dydaktyczne z technologii produkcji warzyw (etiolacja, bielenie)
  • Instrukcje uprawowe/poradniki producentów dotyczące pędzenia cykorii (endwii belgijskiej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego