KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 20.
Wskaż masę netto papieru formatu B1 (700 x 1 000 mm) o gramaturze 135 g/m2 niezbędną do wydrukowania 8 000 akcydensów formatu B4.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oblicz pole arkusza B1: 0,7 m × 1,0 m = 0,7 m2.
Masa 1 arkusza: 0,7 × 135 g/m2 = 94,5 g.
W serii ISO B arkusz B1 odpowiada 8 użytkom B4, więc 8000 : 8 = 1000 arkuszy. 1000 × 94,5 g = 94,5 kg masy netto.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wyznaczyć masę netto papieru potrzebną do druku, łączysz trzy informacje: format arkusza (czyli jego pole), gramaturę (g/m2) oraz wydajność arkusza (ile użytków B4 mieści się na B1).

1) Pole arkusza B1
W zadaniu przyjęto wymiary B1: 700 × 1000 mm, czyli 0,7 × 1,0 m. Pole wynosi więc 0,7 m2.

2) Masa jednego arkusza z gramatury
Gramatura 135 g/m2 oznacza, że 1 m2 takiego papieru waży 135 g. Zatem arkusz o polu 0,7 m2 ma masę: 0,7 × 135 = 94,5 g.

3) Liczba arkuszy potrzebnych na nakład
W serii ISO B kolejne formaty powstają przez dzielenie na pół, więc zależności dotyczą przede wszystkim powierzchni. Arkusz B1 odpowiada łącznie 8 arkuszom B4 (8 użytków). Dlatego do wykonania 8000 akcydensów B4 potrzeba: 8000 / 8 = 1000 arkuszy B1.

4) Masa całkowita (netto)
1000 arkuszy × 94,5 g = 94 500 g = 94,5 kg.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • Wyniki w okolicach 92–99 kg zwykle powstają przez pomylenie liczby użytków (np. przyjęcie 4 zamiast 8) albo drobny błąd w polu arkusza.
  • Częsty błąd to także pozostanie przy gramach i nieprzeliczenie na kilogramy.

Uwaga praktyczna: w realnej produkcji do zapotrzebowania materiałowego często dodaje się zapas na makulaturę startową, ale zadanie pyta o masę netto, więc zapasu nie dolicza się.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Masa arkusza wynika z zależności: masa = powierzchnia × gramatura. Najpierw policz pole arkusza w m2 (wymiary w metrach), potem pomnóż przez gramaturę w g/m2. Na końcu przelicz gramy na kilogramy (1000 g = 1 kg).
Gramatura 135 g/m2 mówi, ile waży 1 m2 papieru: dokładnie 135 g. To parametr używany do doboru papieru (sztywność, grubość w odczuciu) oraz do kalkulacji zużycia materiału i kosztów zlecenia.
W serii ISO B każdy kolejny format ma połowę powierzchni poprzedniego. Od B1 do B4 są trzy "połówki" (B1→B2→B3→B4), czyli powierzchnia dzieli się przez 2 trzy razy: 2×2×2 = 8. Stąd relacja pól: B1 = 8×B4.
Trzeba zamienić milimetry na metry: 700 mm = 0,7 m oraz 1000 mm = 1,0 m. Dopiero wtedy liczysz pole: 0,7 m × 1,0 m = 0,7 m2. To eliminuje typowy błąd wynikający z pracy na mm bez konwersji.
Najpierw ustalasz, ile sztuk B4 uzyskasz z jednego arkusza B1 (tu: 8 użytków). Potem dzielisz nakład przez wydajność: 8000 / 8 = 1000. Otrzymujesz liczbę arkuszy B1, a dopiero potem liczysz ich łączną masę.
W praktyce produkcyjnej zwykle dodaje się zapas (np. na rozruch, odpady, kontrolę jakości). Jednak gdy zadanie pyta o masę netto, liczy się tylko teoretyczne zużycie wynikające z nakładu i impozycji, bez naddatków technologicznych.
Najczęściej pojawia się: (1) pomylenie liczby użytków na arkuszu (np. 4 zamiast 8), (2) błędna zamiana jednostek mm→m lub mm2→m2, (3) brak przeliczenia g na kg, (4) obliczanie pola z zaokrągleniami bez kontroli wyniku.
Masa netto to masa wynikająca wyłącznie z zapotrzebowania produkcyjnego: liczby arkuszy potrzebnych do wykonania nakładu oraz masy jednego arkusza z gramatury. Nie obejmuje zapasu na makulaturę, uszkodzenia, próbne odbitki ani strat w procesie.
Możesz zrobić kontrolę rzędu wielkości: arkusz 0,7 m2 przy 135 g/m2 waży nieco poniżej 100 g, więc 1000 arkuszy powinno ważyć nieco poniżej 100 kg. Wynik 94,5 kg pasuje do takiej szybkiej oceny.
Wybór formatu bazowego zależy od maszyny oraz opłacalności impozycji. Większy arkusz (np. B1) bywa korzystny, gdy pozwala uzyskać więcej użytków na arkuszu i ograniczyć liczbę arkuszy do zadruku. Jeśli urządzenie nie obsługuje B1, stosuje się mniejsze formaty.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że oblicz pole arkusza B1: 0,7 m × 1,0 m = 0,7 m2.Masa 1 arkusza: 0,7 × 135 g/m2 = 94,5 g.W serii ISO B arkusz B1 odpowiada 8 użytkom B4, więc 8000 : 8 = 1000 arkuszy.

Źródła:

  • ISO (International Organization for Standardization) – opis normy ISO 216 (Paper sizes): https://www.iso.org/standard/36631.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "ISO 216": https://pl.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (dostęp: 2026-02-27)
  • Antalis (Polska) – materiały edukacyjne o gramaturze i przeliczaniu masy papieru: https://www.antalis.pl/ (sekcja poradnikowa/dobór papieru – dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Tabela formatów papieru (ISO A/B) z polami i wymiarami
  • Podręcznik/opracowanie z podstaw kalkulacji poligraficznej (papier, gramatura, użytki)
  • Ćwiczenia z impozycji i wydajności arkusza (B1/B2/B3/B4) w zadaniach egzaminacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego