KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 1.
Wskaż nazwy sprzętu laboratoryjnego w kolejności zgodnej z zamieszczonymi rysunkami (od lewej strony).
Ilustracja przedstawia cztery różne elementy sprzętu laboratoryjnego, które są typowe dla pracy technika analityka.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna sekwencja wynika z cech charakterystycznych szkła: rozdzielacz ma kranik i kształt gruszki, kolba stożkowa ma stożkowy korpus i wąską szyjkę, biureta jest długa z podziałką i zaworem, a zlewka ma szeroki cylinder i wylew.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z rozpoznawania sprzętu laboratoryjnego kluczowe jest zwracanie uwagi na elementy konstrukcyjne, a nie tylko na ogólny "zarys" naczynia. Każdy z wymienionych przyrządów ma cechy, które w praktyce technika analityka pozwalają szybko dobrać szkło do czynności przygotowawczych i analitycznych.

"Rozdzielacz" (często nazywany też lejkiem rozdzielczym) rozpoznaje się po charakterystycznym zbiorniku (zwykle gruszkowatym) oraz po kraniku umożliwiającym kontrolowany odpływ cieczy. To szkło wykorzystuje się m.in. w ekstrakcji ciecz–ciecz i rozdzielaniu niemieszających się faz. Obecność kranika odróżnia go od wkraplacza.

"Kolba stożkowa" ma stożkowy korpus i wąską szyjkę. Jest typowa dla miareczkowania: łatwo ją mieszać ruchem kolistym bez rozchlapywania, a wąska szyjka ogranicza straty i ułatwia obserwację menisku/zmiany barwy wskaźnika. Nie należy jej mylić z kolbą miarową, która ma kulisty/"gruszkowy" korpus i pojedynczą kreskę kalibracyjną.

"Biureta" to długi, wąski przyrząd z wyraźną podziałką objętości oraz elementem dozującym na dole (zaworek/kranik lub zacisk). Jej przeznaczeniem jest precyzyjne podawanie titranta w miareczkowaniu. W odróżnieniu od pipety, biureta jest mocowana pionowo (np. w statywie) i służy do wielokrotnego, kontrolowanego wypływu niewielkich porcji roztworu.

"Zlewka" ma szeroki cylindryczny kształt, zwykle wylew (dzióbek) i podziałkę orientacyjną. Stosuje się ją do prac pomocniczych: rozpuszczania substancji, mieszania, podgrzewania (z zachowaniem zasad bezpieczeństwa) i przygotowania roztworów przed przeniesieniem do szkła miarowego. Nie jest przeznaczona do bardzo dokładnych pomiarów objętości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Warianty z wkraplaczem sugerują przyrząd do dozowania kroplowego (zwykle bez typowego zbiornika z kranikiem do rozdziału faz), a warianty z pipetą mylą długi przyrząd objętościowy z biuretą. Wariant z kolbą miarową odpada, bo kolba miarowa ma inną budowę i służy do sporządzania roztworów o ściśle określonej objętości.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw szukaj "cechy unikatowej" (np. kranik), potem dopiero dopasuj pozostałe naczynia po kształcie i funkcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozdzielacz rozpoznasz po kraniku na dole i zbiorniku do rozdziału faz (często gruszkowatym). Wkraplacz służy głównie do dozowania, zwykle ma inną budowę i nie jest typowym naczyniem do rozdzielania niemieszających się cieczy.
Kolba stożkowa ma stożkowy korpus i wąską szyjkę. Taki kształt ułatwia mieszanie bez rozchlapywania, dlatego często stosuje się ją w miareczkowaniu oraz podczas przygotowania roztworów i próbek do analiz.
Biureta jest długa, ma podziałkę na całej długości i element dozujący przy wylocie (zawór/kranik). Pipeta zwykle służy do jednorazowego odmierzenia porcji i nie ma typowego zaworu na dole ani takiej skali roboczej jak biureta.
Podziałka na zlewce ma zwykle charakter orientacyjny. Zlewka jest przeznaczona do mieszania, rozpuszczania i prac pomocniczych. Do dokładnych objętości używa się szkła miarowego (np. pipet, biuret, kolb miarowych) o określonej klasie dokładności.
Rozdzielacz stosuje się, gdy trzeba rozdzielić niemieszające się cieczy lub wykonać ekstrakcję ciecz–ciecz podczas przygotowania próbki. Kranik pozwala kontrolować odpływ fazy dolnej, co ułatwia uzyskanie czystego rozdziału warstw.
Biureta umożliwia precyzyjne, stopniowe dozowanie roztworu miareczkującego (titranta) i odczyt zużytej objętości z podziałki. Jest kluczowa w analizie objętościowej, bo pozwala kontrolować dodawanie cieczy aż do osiągnięcia punktu końcowego.
Częsty błąd to rozpoznawanie "po długości" lub "po podziałce" bez sprawdzenia detali. Uczniowie mylą biuretę z pipetą, a rozdzielacz z wkraplaczem, bo nie analizują elementów kluczowych, takich jak kranik, wylew czy charakter szyjki.
Kolba miarowa ma kształt bardziej "bańkowaty" i zwykle jedną kreskę kalibracyjną do nastawienia objętości, a jej celem jest przygotowanie roztworu o dokładnej objętości. Kolba stożkowa ma stożkowy korpus i jest wygodna do mieszania oraz miareczkowania.
Najlepiej ćwiczyć na zdjęciach i realnym szkle: wypisz cechy rozpoznawcze (kranik, wylew, podziałka, szyjka), a potem dopasuj je do nazw i zastosowań. Pomaga też kojarzenie: biureta–miareczkowanie, rozdzielacz–ekstrakcja, zlewka–mieszanie.
Tak, bo polecenie zwykle wymaga zachowania kolejności zgodnej z rysunkami. Dobra strategia to: najpierw ustalić kolejność rysunków, potem rozpoznać każdy element po cechach unikatowych, a na końcu sprawdzić, czy odpowiedź opisuje dokładnie tę sekwencję.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: "Separatory funnel" (cechy i zastosowanie lejka rozdzielczego) https://en.wikipedia.org/wiki/Separatory_funnel - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Erlenmeyer flask" (kolba stożkowa, cechy konstrukcyjne i zastosowanie) https://en.wikipedia.org/wiki/Erlenmeyer_flask - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Burette" (biureta, budowa i zastosowanie w miareczkowaniu) https://en.wikipedia.org/wiki/Burette - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Instrukcje BHP i stanowiskowe pracowni chemicznej dotyczące pracy ze szkłem i kranikami
  • Podręczniki szkolne z analizy chemicznej omawiające miareczkowanie i użycie biurety
  • Atlas/kompendium szkła laboratoryjnego (naczynia, przyrządy, zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego