Zatarcie powierzchni tocznych (bieżni) łożyska tocznego jest uszkodzeniem wynikającym z zaniku filmu smarnego i przejścia w warunki tarcia z bezpośrednim kontaktem metal–metal. Wtedy przy dużym obciążeniu i poślizgu dochodzi do lokalnego nagrzewania, mikrozgrzewania oraz wyrywania cząstek materiału, co zmienia strukturę i wygląd bieżni.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź "II"?
Na szkicu II widać na powierzchni tocznej charakterystyczną, ciemną i nieregularną plamę/smugę o wrażeniu chropowatości (jak "rozmazanie" materiału). To typowy objaw zatarcia: bieżnia przestaje być jednolicie gładka, pojawiają się miejscowe, nieregularne ślady intensywnego tarcia i przegrzania.
Dlaczego pozostałe szkice nie przedstawiają zatarcia?
- "I" sugeruje inny problem konstrukcyjny/geometryczny elementu (przesunięcie, deformację lub nieprawidłowe ułożenie części), a nie miejscowe, chropowate smugi na bieżni typowe dla zatarcia.
- "III" pokazuje powierzchnię toczną gładką i jednolitą, czyli bez śladów przerwania smarowania i mikrozgrzewania. Taki obraz odpowiada elementowi bez omawianego defektu.
- "IV" przedstawia wyraźne pęknięcie przechodzące przez ściankę pierścienia. Pęknięcie ma postać linii rozdzielenia materiału, a nie rozmazanej, chropowatej plamy na bieżni.
Najczęstsze przyczyny zatarcia w eksploatacji maszyn (np. pomp i mieszadeł w przemyśle chemicznym) to: niedobór lub niewłaściwy smar, zanieczyszczenie środka smarnego, przegrzanie, zbyt duże obciążenia oraz błędy montażowe (np. niewspółosiowość lub zbyt duże napięcie wstępne). W praktyce zapobieganie polega na utrzymaniu czystości, prawidłowym doborze i okresowej wymianie smaru, kontroli temperatury oraz poprawnym montażu.
