KWALIFIKACJA SPC1 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 20.
Wskaż, które z poniższych działań może przyczynić się do zmniejszenia negatywnego wpływu zakładów przetwórstwa spożywczego na środowisko.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmniejszenie zużycia wody ogranicza pobór zasobów oraz ilość ścieków powstających w procesach mycia i produkcji, co zwykle obniża presję zakładu na środowisko.
Pozostałe działania (większa produkcja, większe zużycie energii, mniejszy recykling) typowo zwiększają wpływ środowiskowy.

Pełne wyjaśnienie:

W zakładach przetwórstwa spożywczego (w tym w produkcji cukierniczej) na środowisko oddziałuje się m.in. przez zużycie wody i energii oraz wytwarzanie odpadów i ścieków. Działanie, które realnie zmniejsza presję na środowisko, to takie, które ogranicza zużycie zasobów lub emisje/odpady.

Dlaczego poprawne jest: "Zmniejszenie zużycia wody"?
Oszczędzanie wody oznacza mniejszy pobór z sieci/ujęć, a w praktyce często także mniejszą ilość ścieków oraz niższe zużycie energii na podgrzewanie wody (np. do mycia). W przetwórstwie spożywczym duża część wody jest związana z myciem, płukaniem i utrzymaniem higieny, więc usprawnienia w tym obszarze mogą przynieść wyraźny efekt środowiskowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Zwiększenie produkcji – samo w sobie zwykle zwiększa zużycie surowców, energii i wody oraz ilość odpadów i ścieków. Produkcję można zwiększać w sposób bardziej efektywny, ale w tej formie odpowiedź nie wskazuje na ograniczenie wpływu, więc nie pasuje do pytania.
  • Zwiększenie zużycia energii – większe zużycie energii (bez informacji o przejściu na OZE) najczęściej oznacza większe emisje związane z wytwarzaniem energii oraz większe koszty środowiskowe i ekonomiczne.
  • Zmniejszenie recyklingu – ograniczenie recyklingu zwiększa ilość odpadów trafiających do unieszkodliwiania (np. składowania lub spalania) i pogarsza bilans środowiskowy opakowań oraz innych strumieni odpadów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "zmniejszenia negatywnego wpływu", wybieraj odpowiedzi o redukcji zużycia zasobów (woda, energia, surowce) lub o poprawie zagospodarowania odpadów (recykling, ograniczenie strat). Unikaj opcji, które wprost mówią o zwiększaniu zużycia lub ograniczaniu działań prośrodowiskowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej są to: zużycie wody, zużycie energii, ilość ścieków, odpady (w tym opakowaniowe) oraz emisje związane z ogrzewaniem i transportem. W praktyce liczy się też organizacja mycia i higieny, bo generuje duże strumienie wody i ścieków.
Bo ogranicza pobór zasobów wodnych i zwykle zmniejsza ilość ścieków. Dodatkowo mniej wody do podgrzania oznacza często mniejsze zużycie energii. W przetwórstwie spożywczym duże zużycie wody wynika z mycia i utrzymania higieny, więc usprawnienia dają realny efekt.
Przykłady to m.in.: kontrola wycieków, dozowanie wody w myciu, szkolenie personelu, mycie "na czas" zamiast ciągłego spłukiwania, dobór dysz i ciśnień, a także porządkowanie procesów tak, aby ograniczyć liczbę niepotrzebnych myć. Ważny jest też monitoring zużycia.
Samo zwiększenie produkcji zazwyczaj zwiększa zużycie surowców, energii i wody oraz odpady. Wpływ można obniżać tylko wtedy, gdy jednocześnie rośnie efektywność (np. mniej wody na 1 kg wyrobu), ale to musiałoby być wyraźnie doprecyzowane w odpowiedzi.
Większe zużycie energii oznacza częściej większe emisje pośrednie związane z wytwarzaniem energii oraz większe obciążenie zasobów. Wyjątkiem mogłaby być energia z OZE, ale jeśli odpowiedź mówi tylko o "zwiększeniu zużycia energii", nie wskazuje na redukcję wpływu i jest sprzeczna z celem pytania.
Recykling zmniejsza ilość odpadów trafiających do unieszkodliwiania i ogranicza zużycie surowców pierwotnych. W praktyce dotyczy to zwłaszcza odpadów opakowaniowych (papier, szkło, metale, tworzywa) oraz poprawnego segregowania. Dlatego "zmniejszenie recyklingu" pogarsza wynik środowiskowy.
Sprawdź, czy działanie prowadzi do redukcji zużycia zasobów (woda, energia, surowce) albo do zmniejszenia odpadów/ścieków/emisji. Jeśli odpowiedź mówi o "zwiększeniu zużycia" lub "zmniejszeniu recyklingu", to zwykle jest to sygnał, że wpływ na środowisko rośnie, a nie maleje.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie jednego słowa (np. "produkcja") bez oceny skutku środowiskowego. Inny błąd to pomijanie, że recykling jest z zasady działaniem ograniczającym odpady. Pomaga zasada: proekologiczne = mniej zużycia i mniej odpadów.
Szczególnie wtedy, gdy procesy wymagają częstego mycia, płukania i dezynfekcji, a także gdy zużywa się dużo ciepłej wody (bo wpływa to też na energię). Ważne jest też tam, gdzie powstają ścieki o wysokim ładunku zanieczyszczeń, bo ich oczyszczanie bywa zasobo- i kosztochłonne.
Ucz się schematem: woda–energia–odpady–ścieki. Zrób listę działań: oszczędzanie mediów, ograniczanie strat surowca, segregacja i recykling, dobre praktyki higieniczne bez marnowania. Ćwicz rozpoznawanie odpowiedzi, które "z definicji" zwiększają wpływ (więcej zużycia, mniej recyklingu).
info

Statystycznie 79% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • ISO 14001:2015, Environmental management systems — Requirements with guidance for use, wprowadzenie i podejście do doskonalenia (ciągłe ograniczanie wpływu) — źródło normatywne
  • European Commission, Joint Research Centre (JRC): Best Available Techniques (BAT) Reference Document for the Food, Drink and Milk Industries (FDM BREF), 2019 — rozdziały dot. efektywności zasobów (woda/energia) i emisji
  • UNEP (United Nations Environment Programme): Resource efficiency / cleaner production materials (ogólne zasady ograniczania zużycia wody i mediów w przemyśle) — https://www.unep.org/explore-topics/resource-efficiency (dostęp 2026-02-26)

Materiały:

  • Materiały szkolne z technologii gastronomicznej/przetwórstwa: media (woda, energia) i odpady w zakładzie
  • Wprowadzenia do systemów zarządzania środowiskowego (np. ISO 14001) – podejście procesowe i ciągłe doskonalenie
  • Poradniki branżowe o oszczędzaniu wody i energii w zakładach spożywczych (resource efficiency)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego