KWALIFIKACJA SPC7 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 40.
Z 2 ton surowca mięsnego otrzymano 1,5 tony kiełbasy jałowcowej. Jaka jest wydajność produkcji tego wyrobu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność (uzysk masowy) liczy się jako stosunek masy wyrobu gotowego do masy zużytego surowca, wyrażony w procentach. Dla 1,5 t kiełbasy z 2,0 t surowca: 1,5/2,0 = 0,75, czyli 75%. Pozostała część to straty/ubytki technologiczne.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność produkcji w ujęciu masowym (często nazywana też uzyskiem) określa, jaka część masy surowca została zamieniona w wyrób gotowy. Jest to typowy wskaźnik używany w technologii żywności do oceny strat i planowania produkcji.

Sposób obliczenia:

  • Najpierw tworzysz iloraz: masa wyrobu / masa surowca.
  • Następnie wynik mnożysz przez 100%, aby otrzymać wartość procentową.

Dane: masa surowca = 2 t, masa kiełbasy = 1,5 t.

Kroki rachunkowe:
1) 1,5 / 2 = 0,75
2) 0,75 × 100% = 75%

Dlatego odpowiedź "75%" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "60%" odpowiadałoby sytuacji, w której z 2 t surowca uzyskano 1,2 t wyrobu (bo 1,2/2 = 0,6). Nie zgadza się z podanymi danymi.
  • "150%" oznaczałoby, że masa wyrobu jest 1,5 raza większa od masy surowca (np. 3 t wyrobu z 2 t surowca). Przy prostym bilansie masy z podanych danych to nie zachodzi.
  • "175%" tym bardziej wskazuje na wynik większy niż 100%, czyli wyrób cięższy niż zużyty surowiec; nie pasuje do relacji 1,5 t z 2 t.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu procentu zawsze sprawdź sens wyniku: skoro wyrób (1,5 t) jest lżejszy od surowca (2 t), wydajność musi być mniejsza niż 100%.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydajność (uzysk) to procentowy stosunek masy wyrobu gotowego do masy zużytego surowca. Liczy się ją wzorem: wydajność = (masa wyrobu / masa surowca) × 100%. Pomaga ocenić straty technologiczne i planować zużycie mięsa.
Nie musisz nic przeliczać na kilogramy, jeśli obie wartości są w tych samych jednostkach (np. t i t). Dzielisz masę wyrobu przez masę surowca, a wynik mnożysz przez 100%. Jednostki "skracają się" w ilorazie.
W produkcji żywności część masy surowca jest tracona (np. odpad, ubytek wody, obróbka, osłonki, obróbka cieplna). Jeśli wyrób gotowy waży mniej niż surowiec, to uzysk masowy będzie poniżej 100% i jest to zjawisko typowe.
W prostym bilansie "surowiec → wyrób" zwykle nie, ale w praktyce masa może wzrosnąć, jeśli do surowca dodaje się inne składniki (np. wodę, lód, przyprawy, dodatki funkcjonalne). Wtedy trzeba jasno określić, co jest "surowcem" w zadaniu.
Najczęściej myli się licznik z mianownikiem (odwraca ułamek), zapomina pomnożyć przez 100% albo wykonuje niepotrzebne przeliczenia jednostek. Dobrym nawykiem jest szybka kontrola sensu: gdy wyrób jest lżejszy od surowca, wynik musi być < 100%.
Porównaj masy: jeśli masa wyrobu jest mniejsza niż masa surowca, wydajność powinna wyjść poniżej 100%. Jeśli masa wyrobu jest większa, wydajność może wyjść powyżej 100%, ale wtedy w procesie musiały dojść inne składniki zwiększające masę.
Przekształć wzór: wydajność = (wyrób/surowiec) × 100%. Otrzymasz: masa surowca = masa wyrobu × 100% / wydajność. To przydatne w planowaniu partii produkcyjnej i zakupów surowca.
To wskaźnik używany w raportach produkcyjnych do oceny, ile produktu otrzymano z określonej ilości surowca. Pozwala wykrywać odchylenia procesu (np. większe straty na rozbiorze, błędy dozowania, nadmierne ubytki wędzenia/parzenia).
Wpływ mają m.in. jakość i otłuszczenie mięsa, stopień rozdrobnienia, czas mieszania, temperatura farszu, dodatki wiążące wodę, rodzaj obróbki cieplnej oraz ubytki podczas studzenia. Zmiany tych parametrów mogą zwiększać lub zmniejszać uzysk.
Ćwicz krótkie schematy: procenty, bilans masy, uzysk i straty. Zapisuj zawsze wzór, podstaw dane z jednostkami i zrób kontrolę sensu wyniku. W zadaniach z tonami i kilogramami pilnuj, aby dzielić wielkości w tych samych jednostkach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Wydajność (uzysk masowy) liczy się jako stosunek masy wyrobu gotowego do masy zużytego surowca, wyrażony w procentach."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent - dostęp: 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wydajno%C5%9B%C4%87 - dostęp: 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii mięsa (działy: bilans masy, uzysk, straty produkcyjne)
  • Zbiory zadań rachunkowych dla technika technologii żywności (procenty, bilanse surowcowe)
  • Notatki z zajęć dotyczące norm zużycia surowców i ewidencji produkcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego