KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 39.
Z wykonywanego przez sterownik PLC programu wynika, że pojawienie się stanu wysokiego na wejściu I0.1 (S3) sterownika spowoduje uaktywnienie wyjścia Q0.1 (H2) z opóźnieniem czasowym równym
Ilustracja przedstawia schemat blokowy związany z programowaniem sterowników PLC, co jest istotne w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opóźnienie załączenia wyjścia w bloku TON jest równe nastawie PT, o ile sygnał na wejściu IN trwa nieprzerwanie.
Tu T1 (TP) podaje impuls 3 s na wejście T2, więc T2 (TON) może odliczyć PT=2 s i dopiero po 2 s uaktywnia H2 (Q0.1).

Pełne wyjaśnienie:

W programach PLC bloki czasowe mają ściśle określone działanie. Kluczowe jest rozróżnienie dwóch wielkości:

  • opóźnienie (delay) – czas od pojawienia się sygnału sterującego do momentu załączenia wyjścia,
  • czas aktywności (duration) – jak długo wyjście pozostaje w stanie wysokim.

Blok TP (Timer Pulse) działa jak generator impulsu: gdy na wejściu IN pojawi się stan wysoki, jego wyjście Q przechodzi w stan wysoki natychmiast i utrzymuje się przez czas PT. W rozpatrywanym układzie T1 ma PT=3 s, więc podaje na swoje Q impuls 3-sekundowy.

Wyjście T1 zasila wejście IN bloku TON (Timer On-Delay) – timera opóźnionego załączenia. TON nie włącza wyjścia od razu: po pojawieniu się stanu wysokiego na IN zaczyna odliczać czas PT. Dopiero po upływie PT (i tylko jeśli IN trwa bez przerwy) wyjście Q przechodzi w stan wysoki. Tu T2 ma PT=2 s, więc opóźnienie od momentu zadziałania sygnału na IN(T2) do załączenia Q(T2) wynosi 2 s.

Oś czasu jest więc następująca: w chwili t=0 pojawia się stan wysoki na I0.1, T1 natychmiast wystawia impuls na 3 s, a T2 rozpoczyna odmierzanie 2 s. W chwili t=2 s T2 kończy odmierzanie i załącza H2 (Q0.1). W chwili t=3 s impuls z TP zanika, więc TON traci warunek wejściowy i wyjście H2 się wyłącza.

Dlatego poprawne opóźnienie czasowe wynosi 2 sekundy. Odpowiedzi "1 sekunda", "3 sekundy" i "5 sekund" wynikają zwykle z mylenia PT różnych timerów albo z błędnego sumowania czasów bez uwzględnienia, że pytanie dotyczy momentu załączenia, a nie długości świecenia H2.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TON (Timer On-Delay) to timer opóźnionego załączenia. Gdy na wejściu IN pojawi się stan wysoki, blok zaczyna odliczać czas PT. Wyjście Q przejdzie w stan wysoki dopiero po upływie PT, pod warunkiem że IN utrzyma się przez cały ten czas.
TP (Timer Pulse) generuje impuls: po zboczu/pojawieniu się stanu wysokiego na IN wyjście Q włącza się natychmiast i pozostaje aktywne przez czas PT. TON natomiast nie generuje impulsu, tylko włącza wyjście z opóźnieniem PT, jeśli IN trwa ciągle.
W TON parametr PT definiuje czas zwłoki załączenia. Blok zaczyna zliczanie od chwili, gdy IN jest w stanie wysokim, a Q zmienia się na "1" dopiero po osiągnięciu PT. To właśnie jest opóźnienie, o które najczęściej pyta zadanie egzaminacyjne.
Najpierw ustal, kiedy sygnał dociera do wejścia timera, który steruje wyjściem (tu: IN bloku TON). Następnie sprawdź typ timera i jego PT. Dla TON opóźnienie włączenia wyjścia Q wynosi PT, o ile sygnał IN nie zanika wcześniej.
Wpływa tylko pośrednio: impuls z TP musi trwać co najmniej tyle, ile wynosi PT timera TON, aby TON zdążył "dojść" do końca odmierzania i włączyć Q. Jeśli impuls jest krótszy niż PT, TON nie załączy wyjścia wcale.
Gdy sygnał na wejściu IN nie utrzyma się nieprzerwanie przez cały czas PT. Jeśli IN spadnie do zera przed upływem PT (np. krótkie zakłócenie, krótki impuls), licznik TON jest resetowany i Q pozostaje wyłączone.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie "opóźnienia" z "czasem aktywności", branie PT z niewłaściwego bloku (np. z TP zamiast z TON), oraz automatyczne sumowanie czasów bez analizy, który timer faktycznie decyduje o momencie załączenia wyjścia.
Nie zawsze. Sumowanie ma sens tylko wtedy, gdy pytanie dotyczy konkretnego zdarzenia i oba bloki wprowadzają zwłokę dla tego zdarzenia. TP zwykle nie opóźnia załączenia (włącza Q natychmiast), tylko ogranicza czas trwania impulsu, więc nie dodaje opóźnienia.
To literał czasu: "T#2s" oznacza czas trwania 2 sekundy przypisany do parametru timera (np. PT). W zależności od środowiska PLC spotkasz też zapisy typu T#200ms, T#1m lub kombinacje, ale zasada jest ta sama: to nastawa czasu.
Najlepiej rysować osie czasu dla IN i Q osobno dla TON i TP, a potem dla ich połączeń. Trenuj rozpoznawanie, czy pytanie dotyczy opóźnienia, czy czasu trwania. Pomaga też tworzenie krótkich przykładów w FBD i obserwacja przebiegów w symulacji.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • IEC 61131-3, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (definicje standardowych bloków czasowych, m.in. TON i TP)
  • Siemens SIMATIC S7 (STEP 7 / TIA Portal) – dokumentacja funkcji czasowych TON/TP w bibliotekach standardowych (opis zasady działania i parametrów timerów)
  • CODESYS – dokumentacja/Help: standardowe bloki funkcyjne (TON, TP) i ich zachowanie czasowe

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC używanego na zajęciach (opis bloków TON/TP i parametrów czasu)
  • Materiały dydaktyczne o języku FBD oraz podstawowych blokach funkcyjnych
  • Ćwiczenia: rysowanie osi czasu dla sygnałów IN/Q przy TON i TP w różnych scenariuszach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego