KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 28.
Zastępujący słowo lub frazę umowny pojedynczy znak pisarski o stałym znaczeniu, np.: "$" to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol to umowny pojedynczy znak graficzny o stałym znaczeniu, który może zastępować słowo lub pojęcie (np. "$", "€", "©"). Abrewiatura jest skrótem literowym, ligatura to złączone litery w jeden znak, a digraf to para liter.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "umowny pojedynczy znak pisarski o stałym znaczeniu, zastępujący słowo lub frazę" opisuje symbol. W typografii symbole to znaki graficzne używane zamiast pełnego zapisu pojęcia, np. znak waluty "$", euro "€", procent "%" czy copyright "©". Są to pojedyncze znaki (glify), które niosą znaczenie konwencjonalne i są rozpoznawalne w składzie tekstu.

Odpowiedź "ligatura" nie pasuje, ponieważ ligatura to jeden znak powstały z połączenia dwóch lub więcej liter (np. "fi", "fl" w niektórych krojach pisma). Ligatura dotyczy estetyki i czytelności składu, a nie zastępowania całego słowa symbolem o znaczeniu umownym.

Odpowiedź "antonim" jest z innego obszaru (leksykologii). Antonim to wyraz o znaczeniu przeciwstawnym do innego wyrazu (np. "duży"–"mały"), więc nie opisuje znaku typograficznego.

Odpowiedź "digraf" również nie pasuje, ponieważ digraf (dwuznak) to dwie litery zapisane osobno, które razem reprezentują jeden dźwięk lub jedną jednostkę fonetyczną w języku (np. "sz", "cz", "ch"). Digraf nie jest pojedynczym znakiem graficznym i nie ma charakteru symbolu zastępującego pojęcie.

W praktyce składu (także w przygotowaniu materiałów do druku offsetowego) warto zapamiętać prostą regułę: symbol = jeden znak specjalny o znaczeniu, abrewiatura = skrót z liter, ligatura = zlane litery w jeden glif, digraf = dwie litery obok siebie. To ułatwia dobór właściwych znaków i eliminuje typowe pomyłki w plikach DTP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Symbol to umowny pojedynczy znak graficzny o ustalonym znaczeniu, który może zastępować słowo lub pojęcie. Przykłady to "$", "€", "%", "©". W składzie DTP symbole wstawia się jako znaki specjalne (glify) z fontu lub z mapy znaków.
"$" jest jednym znakiem graficznym oznaczającym walutę (dolar). Abrewiatura to skrót literowy (np. "dr", "mgr", "np."), czyli zapis z liter, często z kropką. "$" nie jest skrótem z liter, tylko znakiem umownym o znaczeniu.
Abrewiatura to skrót wyrazu lub wyrażenia utworzony z liter, np. "dr", "inż.", "itd.", "np.". W praktyce składu trzeba pilnować zasad zapisu (np. kropek) oraz spacji nierozdzielających, aby skrót nie łamał się na końcu wiersza.
Symbol zastępuje pojęcie (np. "%" = procent) i ma znaczenie umowne. Ligatura to jeden znak powstały z połączenia liter (np. "fi"), stosowany głównie dla estetyki i czytelności kroju pisma. Ligatura nie "zastępuje słowa", tylko modyfikuje zapis liter.
Digraf (dwuznak) to dwie litery zapisane obok siebie, które w danym języku mogą reprezentować jeden dźwięk, np. "sz", "cz", "ch". Nie jest to pojedynczy znak specjalny o stałym znaczeniu jak "$" czy "©", dlatego digraf nie spełnia definicji symbolu.
Ligatura to jeden glif utworzony z połączenia dwóch (czasem więcej) liter, ale w pliku może być kodowana jako osobny znak lub jako funkcja fontu (np. automatyczne ligatury w OpenType). Kluczowe jest to, że wizualnie powstaje jeden znak.
Symbole wstawia się z zestawu znaków specjalnych używanego fontu, mapy znaków systemu lub panelu "Glyphs/Glify" w programie składu. Warto używać właściwego kodu znaku, aby uniknąć podmian przy eksporcie PDF i problemów z osadzaniem fontów.
Częsty błąd to mylenie symbolu z "abrewiaturą", bo oba skracają zapis. Uczniowie ignorują jednak cechę kluczową: symbol jest pojedynczym znakiem graficznym, a abrewiatura składa się z liter. Drugi błąd to mylenie ligatury (1 znak) z digrafem (2 litery).
Ligatur używa się, gdy poprawiają wygląd i rytm typograficzny, szczególnie w krojach szeryfowych i w profesjonalnym składzie publikacji. Włącza się je świadomie (np. w ustawieniach typograficznych), ale czasem wyłącza w tekstach technicznych, aby nie utrudniać wyszukiwania lub kopiowania.
W typografii symbol ma znaczenie umowne, ale "stałość" zależy od kontekstu i konwencji. Np. "$" najczęściej oznacza dolara, a "&" spójnik "i". W zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się standardowe, najbardziej rozpowszechnione znaczenia znaków specjalnych.
info

Około 83% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że symbol to umowny pojedynczy znak graficzny o stałym znaczeniu, który może zastępować słowo lub pojęcie (np. "$", "€", "©").

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN, hasło "symbol" (definicja) – https://sjp.pwn.pl/sjp/symbol;2527518.html - dostęp 2026-03-13
  • Słownik języka polskiego PWN, hasło "abrewiatura" (definicja) – https://sjp.pwn.pl/sjp/abrewiatura;2433297.html - dostęp 2026-03-13
  • Wikipedia (PL), "Ligatura" (pojęcie typograficzne) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Ligatura - dostęp 2026-03-13

Materiały:

  • Słowniki języka polskiego i typograficzne (hasła: symbol, abrewiatura, ligatura, digraf)
  • Podręczniki podstaw typografii i składu komputerowego
  • Dokumentacje DTP i edytorów tekstu (zestawy znaków specjalnych, glify, ligatury)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego