KWALIFIKACJA MEC5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 19.
Zewnętrzna średnica wielowypustu przedstawionego na rysunku wynosi
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek wielowypustu, który jest elementem mechanicznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnica zewnętrzna wielowypustu to największa średnica części uzębionej. Jeśli na rysunku jest zwymiarowana bezpośrednio, należy odczytać wartość przypisaną do tej średnicy. W tym zadaniu wymiar średnicy zewnętrznej wskazano jako 98 mm, więc ta odpowiedź jest właściwa.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniach wielowypustowych (np. wałek–piasta) na rysunku technicznym można spotkać kilka różnych średnic. Najczęściej mylone są: średnica zewnętrzna (największa, po wierzchołkach zębów/wypustów) oraz średnica wewnętrzna/rdzeniowa (mniejsza, po dnach wrębów). Pytanie dotyczy średnicy zewnętrznej, czyli tej "największej" dla geometrii wielowypustu.

W praktyce egzaminacyjnej taki typ zadania zwykle polega na poprawnym odczycie wymiaru z rysunku (wymiarowanie), a nie na obliczeniach. Kluczowe kroki to:

  • odszukanie na rysunku wymiaru opisującego średnicę (zwykle z symbolem średnicy),
  • sprawdzenie, czy strzałki/linie odniesienia dotyczą części uzębionej wielowypustu, a nie innego stopnia wałka,
  • odczyt wartości liczbowej wraz z jednostką.

Odpowiedź "98 mm" jest poprawna, ponieważ odpowiada zwymiarowanej na rysunku średnicy zewnętrznej wielowypustu (największej średnicy w strefie wypustów).

Pozostałe propozycje są typowymi dystraktorami:

  • "92 mm" może odpowiadać innej średnicy (np. średnicy pod wielowypustem, średnicy wewnętrznej lub średnicy sąsiedniego stopnia wałka). Wybór tej wartości często wynika z pomylenia, której średnicy dotyczy wymiar.
  • "14 mm" jest wartością skrajnie małą jak na średnicę zewnętrzną wałka z wielowypustem w tej skali i zwykle pasuje do wymiaru szerokości/średnicy otworu, promienia lub innego detalu. To pułapka na osoby, które odczytują pierwszą zauważoną liczbę.
  • "120 mm" może być wymiarem gabarytowym, długością lub średnicą innego elementu na rysunku. To dystraktor na błędne "przeskanowanie" rysunku bez sprawdzenia linii wymiarowych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze upewnij się, że odczytywana wartość jest powiązana liniami wymiarowymi z właściwym fragmentem elementu (tu: strefą wielowypustu), a nie tylko "występuje gdzieś w pobliżu".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To największa średnica części wielowypustowej, mierzona po wierzchołkach wypustów/zębów. Na rysunku technicznym zwykle jest podana jako wymiar średnicy przypisany do strefy uzębionej. Nie należy jej mylić ze średnicą wewnętrzną (rdzeniową) po dnach wrębów.
Najpierw znajdź wymiar średnicy (często poprzedzony symbolem średnicy) i sprawdź, do jakich krawędzi prowadzą linie wymiarowe. Muszą odnosić się do wierzchołków wypustów. Jeśli linie wskazują dno wrębów lub inny stopień wałka, to nie jest średnica zewnętrzna wielowypustu.
Bo na rysunku obie średnice mogą występować blisko siebie, a różnica dotyczy tego, czy mierzysz "po wypustach", czy "po wrębach". Dodatkowo kilka średnic na jednym wałku (stopnie) zwiększa ryzyko odczytania poprawnej liczby, ale dla niewłaściwego miejsca.
Najczęściej używa się suwmiarki do szybkiej kontroli lub mikrometru zewnętrznego do dokładniejszego pomiaru. W przypadku wielowypustu trzeba pamiętać, że pomiar "po wypustach" może wymagać odpowiedniego ustawienia szczęk/końcówek, aby oprzeć się na wierzchołkach, a nie na bokach.
Nie zawsze. Suwmiarka może nie zapewnić stabilnego oparcia na wierzchołkach wypustów, zwłaszcza przy małych modułach/kształtach lub gdy wypusty są zaokrąglone. Do oceny dokładnej mogą być potrzebne specjalne sprawdziany, mikrometry z odpowiednimi końcówkami albo pomiar pośredni według instrukcji zakładowej.
Decydują linie wymiarowe i strzałki: muszą wskazywać dokładnie te krawędzie, których dotyczy wymiar. Zwróć uwagę na to, czy strzałki "łapią" zewnętrzny obrys wypustów, czy inny stopień wałka. Pomaga też analiza przekrojów i miejscowego powiększenia detalu, jeśli występuje.
Oznacza to, że wartość jest bezpośrednio podana w wymiarowaniu i nie trzeba wykonywać działań matematycznych. Twoim zadaniem jest poprawna interpretacja dokumentacji: znalezienie właściwego wymiaru oraz upewnienie się, że dotyczy on średnicy zewnętrznej wielowypustu, a nie innego elementu lub długości.
Najczęstsze to: odczyt pierwszej napotkanej liczby bez sprawdzenia linii wymiarowych, pomylenie średnicy z promieniem lub długością, nieuwaga na to, czy wymiar dotyczy strefy wypustów, oraz wybór wartości "podobnej" zamiast faktycznie wskazanej w dokumentacji.
Średnica zewnętrzna jest kluczowa, gdy decyduje o gabarycie, pasowaniu z elementami otaczającymi albo gdy współpracują części po wierzchołkach (zależnie od konstrukcji). Średnica wewnętrzna bywa ważniejsza dla wytrzymałości rdzenia i luzów w dnie wrębów. Na rysunku zawsze sprawdź, o którą średnicę pyta zadanie.
Ćwicz czytanie rysunków wałków i piast: wyszukuj średnice, długości, fazy i promienie oraz dopasowuj je do fragmentów geometrii. Trenuj rozróżnianie "po wypustach" i "po wrębach". Warto też powtórzyć zasady wymiarowania i typowe błędy interpretacyjne spotykane w dokumentacji warsztatowej.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Średnica zewnętrzna wielowypustu to największa średnica części uzębionej."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z rysunku technicznego maszynowego (działy: wymiarowanie, oznaczenia średnic)
  • Ćwiczenia z czytania rysunku wykonawczego wałków i połączeń wielowypustowych
  • Materiały szkolne z metrologii warsztatowej (suwmiarka, mikrometr – zasady pomiaru średnic)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego