W zadaniach recepturowych kluczowe jest zachowanie stałych proporcji między składnikami. Receptura bazowa podaje, że do 80 kg mąki pszennej luksusowej typ 550 przypada 20 kg mąki żytniej typ 720. Jeśli planujesz partię, w której mąki pszennej ma być 240 kg, musisz przeskalować całą recepturę tym samym mnożnikiem.
Krok 1: wyznacz współczynnik skalowania
240 kg / 80 kg = 3. To znaczy, że nowa partia jest trzykrotnie większa (w odniesieniu do mąki pszennej).
Krok 2: przelicz składnik, o który pyta zadanie
Mąka żytnia w recepturze bazowej: 20 kg. Po skalowaniu: 20 kg × 3 = 60 kg. Tę wartość należy wybrać jako poprawną.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- 20 kg to ilość z receptury wyjściowej dla 80 kg mąki pszennej – brak skalowania powoduje zaniżenie dodatku żyta, a więc zmianę właściwości ciasta i smaku.
- 200 kg sugeruje pomylenie proporcji lub użycie niewłaściwego działania (np. błędne "dopasowanie" do 240 kg). Taki dodatek całkowicie zaburzyłby recepturę, bo żyto stałoby się porównywalne z pszenicą.
- 220 kg bywa wynikiem myślenia "240 minus 20" lub innego nieproporcjonalnego przekształcenia. Odejmowanie nie ma tu uzasadnienia, bo receptury skaluje się mnożnikiem.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw licz współczynnik (nowa baza / baza receptury), a dopiero potem mnożysz każdy składnik. To ogranicza ryzyko pomyłek i działa identycznie dla soli, drożdży, cukru czy przypraw.
