KWALIFIKACJA LES2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 29.
Zidentyfikuj grzyb, który jest najbardziej destrukcyjny dla lasów sosnowych w Polsce.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Heterobasidion annosum (korzeniowiec sosnowy) jest uznawany za najgroźniejszy i najbardziej destrukcyjny grzyb w polskich lasach sosnowych, bo wywołuje hubę korzeni i długotrwałą zgniliznę korzeni oraz podstawy pnia, obniżając przyrost i prowadząc do zamierania drzew. Pozostałe gatunki nie powodują tak dużych strat w sosnach w skali kraju.

Pełne wyjaśnienie:

Najbardziej destrukcyjnym grzybem dla lasów sosnowych w Polsce jest Heterobasidion annosum, czyli korzeniowiec sosnowy. O jego "destrukcyjności" decyduje przede wszystkim skala strat i mechanizm choroby: patogen powoduje hubę korzeni oraz zgniliznę białą jamkowatą korzeni i podstawy pnia. Zakażone drzewa przez lata stopniowo tracą witalność, mają mniejsze przyrosty, a w uprawach i młodnikach może dochodzić do gniazdowego zamierania.

Typową drogą infekcji są świeże pniaki po cięciach i rany – zarodniki kiełkują na powierzchni drewna, a grzybnia wnika do systemu korzeniowego i rozprzestrzenia się także przez kontakt korzeni. Dlatego największe problemy obserwuje się m.in. w monokulturach sosnowych, zwłaszcza na gruntach porolnych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Dothistroma septosporum wywołuje czerwoną plamistość igieł (opadanie igieł, zamieranie gałęzi). To choroba istotna, ale w Polsce zwykle ma mniejsze znaczenie gospodarcze dla drzewostanów sosnowych niż huba korzeni.
  • Armillaria mellea (opieńka miodowa) także może powodować poważne szkody i zgnilizny korzeni, ale w kontekście pytania o "najbardziej destrukcyjny" grzyb w lasach sosnowych w Polsce za kluczowy uznaje się korzeniowca sosnowego.
  • Ceratocystis fimbriata nie jest typowo wskazywany jako główny, najbardziej destrukcyjny patogen polskich drzewostanów sosnowych w praktyce ochrony lasu.

W praktyce ochrony lasu nacisk kładzie się na profilaktykę: przebudowę silnie porażonych drzewostanów, ograniczanie podatności siedliskowej oraz zabezpieczanie pniaków po trzebieżach (np. metodami biologicznymi) i planowanie cięć w okresie mniej sprzyjającym infekcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Korzeniowiec sosnowy (Heterobasidion annosum) to grzyb powodujący hubę korzeni. Niszczy korzenie i podstawę pnia (zgnilizna), przez co drzewa słabiej rosną, łatwiej się wywracają i mogą zamierać. W drzewostanie często tworzy gniazda zamierania, co przekłada się na duże straty gospodarcze.
Bo łączy dwie cechy: dużą skalę występowania w drzewostanach sosnowych oraz długotrwałe, trudne do zatrzymania skutki (zgnilizna korzeni i podstawy pnia). Choroba obniża przyrosty przez lata, zwiększa ryzyko złomów i wywrotów oraz powoduje ubytki miąższości i jakości drewna.
Kluczowe są świeże pniaki i rany. Zarodniki mogą osiadać na czole pniaka, kiełkować i wnikać w drewno, a następnie grzybnia przechodzi na korzenie. Patogen może też rozprzestrzeniać się przez kontakt korzeni między drzewami, dlatego ogniska choroby potrafią się powiększać w czasie.
W uprawach i młodnikach często widać gniazdowe zamieranie i osłabienie drzew. W starszych drzewostanach typowe są spadek przyrostu, pogorszenie stabilności (wywroty) oraz zgnilizny w części odziomkowej. Objawy mogą narastać powoli, dlatego łatwo przeoczyć problem na początku.
Heterobasidion annosum atakuje przede wszystkim korzenie i podstawę pnia (zgnilizna, huba korzeni), czyli niszczy "konstrukcję" drzewa. Dothistroma septosporum powoduje chorobę igieł (czerwona plamistość), prowadząc do defoliacji. Oba patogeny są groźne, ale skutki i skala strat są inne.
Opieńka miodowa (Armillaria mellea) może powodować zgnilizny i zamieranie drzew, więc jest ważnym patogenem. Jednak w pytaniach egzaminacyjnych o "najbardziej destrukcyjny" grzyb w polskich lasach sosnowych zwykle wskazuje się korzeniowca sosnowego ze względu na typową skalę szkód i znaczenie w monokulturach sosny.
Ryzyko rośnie po zabiegach, które tworzą świeże powierzchnie drewna, zwłaszcza po cięciach i trzebieżach (pniaki). Duże znaczenie ma też podatność drzewostanu: monokultury sosnowe i drzewostany na gruntach porolnych bywają szczególnie narażone, a choroba może rozwijać się latami.
Najważniejsza jest profilaktyka: ograniczanie podatności drzewostanu (np. przebudowa, dobór gatunków) oraz zabezpieczanie świeżych pniaków po zabiegach. W praktyce stosuje się metody biologiczne oparte o konkurencyjne grzyby oraz planowanie prac tak, by zmniejszyć prawdopodobieństwo infekcji.
Bo objawy na igłach są "widoczne od razu" i łatwo kojarzą się z chorobą niszczącą las. Huba korzeni działa skrycie: zaczyna się w pniakach i korzeniach, a spadek przyrostu i zamieranie mogą pojawić się dopiero po czasie. To sprzyja błędnemu przypisaniu największej szkodliwości chorobom igieł.
Ucz się w układzie: patogen → część drzewa → typowe objawy → skutki gospodarcze → profilaktyka. Dla sosny kluczowe są choroby korzeni i odziomka (np. huba korzeni) oraz choroby aparatu asymilacyjnego (igły). Trenuj też rozróżnianie "często spotykane" vs "najbardziej szkodliwe".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe gatunki nie powodują tak dużych strat w sosnach w skali kraju.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z ochrony lasu dla technika leśnika (choroby grzybowe sosny)
  • Opis biologii i szkodliwości rodzaju Heterobasidion w polskich drzewostanach
  • Instrukcje i opracowania praktyczne dotyczące zabezpieczania pniaków po cięciach

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego