KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 10.
Zielone zabarwianie roztworu soli prostej w wodzie świadczy o obecności jonu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zielone zabarwienie roztworu wodnego soli prostej jest typowe dla jonów Ni2+.
Jon Cu2+ najczęściej barwi roztwór na niebiesko, Co2+ na różowo, a Mn2+ daje roztwory bardzo słabo zabarwione (prawie bezbarwne).

Pełne wyjaśnienie:

Barwa roztworu soli w wodzie bywa orientacyjną wskazówką w analizie jakościowej, zwłaszcza dla kationów metali przejściowych. Wynika ona m.in. z przejść elektronowych w układzie elektronów d (tzw. przejścia d–d) oraz z tego, jakie cząsteczki/ jony działają jako ligandy w otoczeniu kationu w roztworze.

Odpowiedź "Ni2+" jest poprawna, ponieważ wiele typowych soli niklu(II) w roztworze wodnym daje zielone lub zielonkawe zabarwienie (np. roztwory soli Ni(II) są często opisywane jako zielone).

Pozostałe propozycje nie pasują do obserwacji "zielone zabarwienie roztworu" w typowych warunkach:

  • "Cu2+" – roztwory jonów miedzi(II) są zazwyczaj niebieskie (czasem niebiesko-zielone przy określonych kompleksach), więc jako odpowiedź do prostego rozpoznania po barwie zwykle nie jest to "zielony" w sensie typowym dla Ni(II).
  • "Co2+" – roztwory soli kobaltu(II) są najczęściej różowe (zależnie od uwodnienia i kompleksowania), a nie zielone.
  • "Mn2+" – jony manganu(II) dają roztwory bardzo słabo zabarwione (bladoróżowe), przez co w praktyce często wyglądają niemal jak bezbarwne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy samej barwy roztworu wodnego bez dodatkowych odczynników, najpierw przypomnij sobie "klasyczne" skojarzenia: Cu(II) – niebieski, Ni(II) – zielony, Co(II) – różowy, Mn(II) – bardzo blady. Traktuj to jako rozpoznanie wstępne; w analizie laboratoryjnej barwę zawsze warto potwierdzić próbą charakterystyczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zielona barwa roztworu bywa orientacyjną wskazówką obecności niektórych kationów metali przejściowych, w tym często Ni2+. To nie jest dowód rozstrzygający: odcień może zależeć od stężenia, pH i kompleksowania, więc zwykle wykonuje się próbę potwierdzającą.
Barwa związków niklu(II) wynika z oddziaływania pola ligandowego na elektrony d i z absorpcji części światła widzialnego (przejścia d–d). W roztworze wodnym typowe formy uwodnione Ni(II) dają wypadkowo zabarwienie opisywane jako zielone lub zielonkawe.
Najprościej: Cu2+ kojarzy się z roztworami niebieskimi, a Ni2+ z zielonymi. Gdy odcień jest niejednoznaczny (np. niebieskozielony), trzeba zastosować próbę potwierdzającą, bo kompleksy i stężenie mogą zmieniać postrzeganą barwę.
Nie. Sama barwa jest metodą wstępną i obarczoną błędem: na kolor wpływają ligandy, stężenie, pH, zanieczyszczenia oraz utlenianie/redukcja. W praktyce analitycznej barwę traktuje się jako wskazówkę do wyboru dalszych reakcji (strąceniowych/kompleksotwórczych).
W typowych warunkach roztwory kobaltu(II) są najczęściej różowe (formy uwodnione). Kolor może się zmieniać przy kompleksowaniu lub zmianie warunków (np. obecność chlorków), dlatego w zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się skojarzenie: Co2+ → różowy.
Jony Mn2+ tworzą roztwory bardzo słabo zabarwione (bladoróżowe), często trudne do zauważenia przy małych stężeniach. Dlatego łatwo je pomylić z bezbarwnym roztworem i nie należy opierać identyfikacji na samej obserwacji koloru.
Najczęstsze błędy to: mylenie odcieni (zielony vs niebieskozielony), ignorowanie wpływu stężenia, pomijanie kompleksowania (np. zmiana barwy po dodaniu jonów chlorkowych) oraz zakładanie, że kolor zawsze jest "książkowy". Na egzaminie warto trzymać się typowych skojarzeń.
W szkolnym ujęciu "sól prosta" to związek jonowy zbudowany z kationów metalu (lub NH4+) i anionów reszty kwasowej, bez dodatkowych grup. W praktyce analitycznej nadal mogą występować uwodnienia lub kompleksy w roztworze, co wpływa na obserwacje.
Obserwację barwy stosuje się na etapie screeningu: szybkie rozeznanie, jakie jony mogą być obecne i jakie próby potwierdzające dobrać dalej. To przydatne w analizie jakościowej, ale w badaniach ilościowych i w kontroli jakości zwykle stosuje się metody instrumentalne.
Najlepiej zrobić krótką tabelę skojarzeń i uczyć się parami: Ni(II) – zielony, Cu(II) – niebieski, Co(II) – różowy, Mn(II) – bardzo blady. Następnie rozwiązywać testy, zwracając uwagę na słowa kluczowe "roztwór wodny" i "sól prosta", bo warunki silnie wpływają na wynik.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: Nickel(II) chloride – opis barwy (green) – https://en.wikipedia.org/wiki/Nickel(II)_chloride (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: Copper(II) sulfate – opis barwy (blue) – https://en.wikipedia.org/wiki/Copper(II)_sulfate (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: Cobalt(II) chloride – opis barwy (pink/blue; roztwory wodne typowo różowe) – https://en.wikipedia.org/wiki/Cobalt(II)_chloride (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do chemii analitycznej jakościowej (rozdziały: kationy metali przejściowych, obserwacje barw)
  • Instrukcje BHP i dobre praktyki laboratoryjne dotyczące pracy z solami niklu, kobaltu, miedzi i manganu
  • Materiały o barwie związków kompleksowych i jonów d (wyjaśnienie przejść d–d i pola ligandowego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego