KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2021 (test 2)

PYTANIE NR 13.
Zmiana parametrów którego z elementów układu pneumatycznego przedstawionego na rysunku wpłynie na prędkość wsuwania tłoczyska siłownika pneumatycznego?
Ilustracja przedstawia schemat układu pneumatycznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechatronika w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość wsuwania tłoczyska zależy od natężenia przepływu powietrza w torze odpowiedzialnym za ten kierunek ruchu.
Element 1V1 jest elementem nastawnym regulującym przepływ (dławienie) dla wsuwania, więc zmiana jego nastawy wpływa na prędkość. Pozostałe wskazane elementy nie regulują bezpośrednio przepływu dla wsuwania.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkość ruchu siłownika pneumatycznego (zarówno wysuwu, jak i wsuwu) jest w praktyce determinowana przede wszystkim przez ilość (natężenie) przepływu powietrza dopływającego do odpowiedniej komory siłownika oraz/lub przez warunki jego odpływu z drugiej komory. Dlatego w układach przemysłowych stosuje się elementy regulacyjne, najczęściej zawory dławiąco-zwrotne / regulatory przepływu, które pozwalają płynnie ustawić prędkość w jednym kierunku przy swobodnym przepływie w kierunku przeciwnym.

Odpowiedź "1V1" jest właściwa, ponieważ jest to element, którego zmiana parametru nastawnego (np. stopnia dławienia) powoduje zmianę przepływu powietrza w gałęzi związanej z wsuwaniem tłoczyska. Gdy dławienie jest większe, przepływ maleje, a siłownik porusza się wolniej; gdy dławienie jest mniejsze, przepływ rośnie, a siłownik porusza się szybciej.

  • Odpowiedź "1V2" jest niepoprawna, ponieważ dotyczy innego elementu układu (zwykle drugiego regulatora) przypisanego do przeciwnego kierunku ruchu lub innej gałęzi. Zmiana jego nastawy wpływałaby na inny etap pracy siłownika niż wsuwanie.
  • Odpowiedź "B1" jest niepoprawna, ponieważ elementy oznaczane jako "B" w typowych schematach dydaktycznych często pełnią funkcje pomocnicze (np. czujnikowe/ograniczające/tłumiące), ale nie są podstawowym elementem nastawiającym przepływ dla prędkości wsuwania. Zmiana ich parametrów nie daje bezpośredniej, przewidywalnej regulacji prędkości ruchu tłoczyska.
  • Odpowiedź "B2" jest niepoprawna z analogicznego powodu: nie jest to element służący do nastawy przepływu w torze decydującym o prędkości wsuwania, więc jego parametry nie stanowią typowego "pokrętła" prędkości tego ruchu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o prędkość siłownika najpierw ustal, który kierunek ruchu analizujesz (wsuwanie czy wysuwanie), a następnie znajdź na schemacie element regulacji przepływu w gałęzi zasilania/odpowietrzania odpowiadającej temu kierunkowi. To zwykle będzie właściwa odpowiedź.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej decyduje o niej natężenie przepływu powietrza w torze zasilania lub odpowietrzania danej komory siłownika. Zmniejszenie przepływu (dławienie) spowalnia ruch, a zwiększenie przepływu go przyspiesza. W praktyce reguluje się to zaworami dławiąco-zwrotnymi.
Szukaj elementu nastawnego w torze przepływu, zwykle zaworu dławiąco-zwrotnego albo regulatora przepływu. Często znajduje się przy króćcach siłownika lub w przewodach prowadzących do jego komór. Kluczowe jest, aby był w gałęzi odpowiadającej danemu kierunkowi ruchu.
Dławienie ogranicza ilość powietrza, które może dopłynąć do komory (lub z niej odpłynąć) w jednostce czasu. Mniejszy przepływ oznacza wolniejsze narastanie/zanik ciśnienia w komorze, a więc mniejszą szybkość zmiany położenia tłoka. To bezpośrednio przekłada się na prędkość wsuwania tłoczyska.
To element, który w jednym kierunku przepływu dławi (reguluje przepływ), a w kierunku przeciwnym zapewnia swobodny przepływ przez obejście z zaworem zwrotnym. Dzięki temu można ustawić prędkość siłownika w jednym kierunku, nie wpływając tak samo na ruch powrotny.
Zbyt duże dławienie powoduje bardzo wolny ruch siłownika, wydłuża czas cyklu i może prowadzić do niestabilnej pracy (szarpania) przy niekorzystnych warunkach. Czasem utrudnia też osiągnięcie wymaganej dynamiki ruchu. W praktyce reguluje się dławik stopniowo, obserwując płynność i czas ruchu.
Dławienie wylotu (meter-out) często wybiera się, gdy zależy na stabilniejszej prędkości przy zmiennym obciążeniu, bo przeciwdziała "uciekaniu" tłoka. Dławienie zasilania (meter-in) bywa prostsze, ale może dawać większą wrażliwość na obciążenie i sprężystość powietrza. W praktyce dobór zależy od aplikacji.
Najczęstszy błąd to pomylenie kierunku ruchu i wskazanie regulatora przepływu przypisanego do przeciwnego ruchu. Drugi typ błędu to wybór rozdzielacza lub elementu sterującego zamiast elementu regulacji przepływu. Pomaga zasada: prędkość reguluje się przez przepływ, nie przez "logikę" sterowania.
Rozdzielacz przede wszystkim przełącza kierunek przepływu (steruje wysuwem/wsuwem), ale typowo nie służy do płynnej regulacji prędkości. Prędkość ustawia się elementami dławienia lub regulatorami przepływu. Wyjątki wymagają specjalnych rozwiązań, ale w zadaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi o dławiki.
W praktyce obserwuje się ruch siłownika podczas wsuwania i wykonuje niewielką zmianę nastawy podejrzanego regulatora przepływu. Jeśli czas wsuwania wyraźnie się zmienia, element jest właściwy. Dodatkowo można śledzić, w którym przewodzie pojawia się ograniczenie przepływu (np. dźwięk/zmiana wskazań manometru).
Ćwicz trzy rzeczy: czytanie schematów, rozpoznawanie funkcji elementów (rozdzielacz, dławik, zawór zwrotny, siłownik) oraz wnioskowanie "co wpływa na co". Dobrą metodą jest rysowanie toru przepływu dla wysuwu i wsuwu, a potem wskazywanie elementu, który ogranicza przepływ.
info

Statystycznie 36% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe wskazane elementy nie regulują bezpośrednio przepływu dla wsuwania."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki siłowej (podstawy schematów, elementy sterujące i wykonawcze)
  • Karty katalogowe zaworów dławiąco-zwrotnych i regulatorów przepływu (zasada działania, kierunek regulacji)
  • Zadania praktyczne: uruchomienie układu z siłownikiem i regulacja prędkości na zasilaniu oraz na wylocie

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego