KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 7.
Jaką grubość ścianki ma rura PE100 DN110 SDR11?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
SDR to stosunek średnicy zewnętrznej rury De do grubości ścianki e: SDR = De/e. Dla rury PE100 oznaczanej jako DN110 przyjmuje się De = 110 mm. Zatem e = 110/11 = 10 mm. Pozostałe wartości nie spełniają zależności wynikającej z SDR11.

Pełne wyjaśnienie:

W oznaczeniach rur z polietylenu (np. PE100) parametr SDR opisuje typoszereg wymiarowy i jest zdefiniowany jako stosunek średnicy zewnętrznej rury do grubości jej ścianki:

SDR = De / e, gdzie:
De – średnica zewnętrzna (w mm),
e – grubość ścianki (w mm).

Dla rury opisanej jako DN110 SDR11 w praktyce przyjmuje się, że odpowiada to rurze o średnicy zewnętrznej De = 110 mm. Podstawiamy więc do wzoru:

e = De / SDR = 110 mm / 11 = 10 mm.

Dlatego odpowiedź "10 mm" jest zgodna z definicją SDR i typową interpretacją wymiaru 110 jako średnicy zewnętrznej rury PE.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "11 mm" – to częsty błąd polegający na utożsamieniu wartości SDR z grubością ścianki. SDR to iloraz, a nie grubość. Dla De=110 mm i e=11 mm wyszłoby SDR=10, nie 11.
  • "100 mm" – liczba 100 może mylić się z oznaczeniem materiału PE100. PE100 oznacza klasę materiału, a nie wymiar ścianki. Taka grubość byłaby nielogiczna dla rury o średnicy 110 mm.
  • "110 mm" – to błąd zakotwiczenia na oznaczeniu DN110 i potraktowania go jako grubości. 110 mm odnosi się do średnicy (najczęściej zewnętrznej) rury, a nie do ścianki.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz SDR, prawie zawsze da się dojść do grubości ścianki jednym działaniem: e = De / SDR. Upewnij się tylko, że używasz średnicy zewnętrznej właściwej dla danego oznaczenia (często De).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SDR to wskaźnik wymiarowy: stosunek średnicy zewnętrznej rury De do grubości ścianki e (SDR = De/e). Im mniejsze SDR, tym grubsza ścianka przy tej samej średnicy, co zwykle oznacza większą odporność ciśnieniową.
Użyj prostego przekształcenia: e = De / SDR. Najpierw ustal średnicę zewnętrzną De (w mm), a potem podziel przez SDR. To jedno działanie, ale kluczowe jest, aby brać średnicę zewnętrzną, nie wewnętrzną.
Bo SDR nie jest grubością, tylko ilorazem De/e. Przy De=110 mm i SDR=11 masz e=110/11=10 mm. Wybór 11 mm wynika często z mylnego skojarzenia "SDR11 → ścianka 11 mm" bez obliczenia.
W praktyce dla rur PE często spotyka się zapis DN/OD lub De, gdzie 110 odnosi się do średnicy zewnętrznej. Jednak oznaczenia mogą być różnie prezentowane przez producentów, więc w dokumentacji technicznej warto sprawdzić, czy 110 dotyczy De.
PE100 to oznaczenie klasy materiału polietylenu, związane z jego właściwościami wytrzymałościowymi. Nie jest to wymiar rury ani grubość ścianki. Wymiary wynikają z pary średnica (De/DN) oraz SDR.
Najczęstsze to: mylenie SDR z grubością ścianki, podstawianie złej średnicy (np. wewnętrznej zamiast zewnętrznej), oraz "zakotwiczenie" na liczbach z oznaczeń (110 lub 100) bez użycia wzoru SDR = De/e.
Tak, przy tej samej średnicy zewnętrznej De mniejsze SDR oznacza większą grubość ścianki e, bo e = De/SDR. To wpływa na masę rury i zwykle na dopuszczalne ciśnienie robocze systemu.
Policz SDR z definicji: SDR = De / e. Jeśli wynik jest równy deklarowanemu SDR (np. 11), to wymiary są spójne. Jeśli nie, to prawdopodobnie pomylono średnicę (De) albo grubość ścianki (e).
Przy doborze rur do projektu, kontroli dostaw, ocenie zgodności z dokumentacją i przy pracach montażowych (np. przygotowanie do zgrzewania). Grubość ścianki wpływa na parametry technologiczne oraz na ocenę, czy rura odpowiada wymaganemu typoszeregowi.
Zapamiętaj skrót: "SDR to dzielenie". Ustal De (tu 110 mm) i podziel przez SDR (11). Otrzymasz 10 mm. Ten typ zadań zwykle wymaga tylko jednego działania, więc kluczowe jest poprawne rozpoznanie De.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "SDR to stosunek średnicy zewnętrznej rury De do grubości ścianki e: SDR = De/e."

Źródła:

  • ISO 4065:1996, Thermoplastics pipes — Universal wall thickness series — Dimensions and pressure ratings (definicja SDR jako De/e)
  • ISO 4427-1:2019, Plastics piping systems — Polyethylene (PE) pipes and fittings for water supply — Part 1: General (zależności wymiarowe, stosowanie SDR w oznaczeniach)

Materiały:

  • Tablice wymiarów rur PE (De, SDR, e) od producentów systemów rurowych
  • Materiały szkoleniowe z zakresu oznaczeń rur PE do sieci/instalacji
  • Zadania rachunkowe utrwalające przekształcanie wzorów (SDR = De/e)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego