KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 23.
Jaką ilością śmietany o zawartości tłuszczu 36% można zastąpić 20 g masła, jeśli 100 g masła zawiera 82% tłuszczu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicza się masę tłuszczu w maśle:
20 g × 82% = 20 × 0,82 = 16,4 g tłuszczu.
Następnie dobiera się taką ilość śmietany 36%, aby zawierała 16,4 g tłuszczu:
m × 0,36 = 16,4 → m = 16,4 / 0,36 ≈ 45,6 g, co zaokrągla się do 46,0 g.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu chodzi o zamianę składników przy zachowaniu tej samej ilości tłuszczu. Skoro podane są procentowe zawartości tłuszczu w maśle i w śmietanie, to porównujemy nie masy produktów, tylko masy samego tłuszczu.

Krok 1: ile tłuszczu jest w 20 g masła?
Jeżeli 100 g masła zawiera 82% tłuszczu, to w 20 g masła masa tłuszczu wynosi:
20 g × 0,82 = 16,4 g tłuszczu.

Krok 2: jaka masa śmietany 36% zawiera 16,4 g tłuszczu?
W śmietanie 36% oznacza, że 0,36 masy śmietany stanowi tłuszcz. Szukamy masy m, dla której:
m × 0,36 = 16,4
Stąd:
m = 16,4 / 0,36 = 45,555… g
Po zaokrągleniu do jednego miejsca po przecinku otrzymujemy 46,0 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "36,0 g" wynika często z błędnego założenia, że "36%" można potraktować jako docelową masę lub że wystarczy porównać same procenty bez obliczenia 16,4 g tłuszczu. W 36 g śmietany jest tylko 36 × 0,36 = 12,96 g tłuszczu, czyli za mało.
  • "16,4 g" to masa tłuszczu w 20 g masła, a nie masa śmietany. To typowy błąd pomylenia wielkości pośredniej z wynikiem końcowym.
  • "8,2 g" zwykle pojawia się, gdy ktoś obliczy 82% z 10 g lub wykona niepoprawne dzielenie przez 2. Wynik jest nielogiczny, bo śmietany musi być więcej niż tłuszczu, skoro zawiera także wodę i inne składniki.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj dwa równania: (1) oblicz masę składnika aktywnego (tu: tłuszczu) w produkcie wyjściowym, (2) zrób proporcję/równanie dla produktu zastępczego. Na końcu sprawdź sens: przy niższym % tłuszczu (36% vs 82%) masa zamiennika musi wyjść większa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Traktuj 82% jako ułamek 0,82. Następnie pomnóż masę masła przez ten ułamek: 20 g × 0,82 = 16,4 g. To jest masa samego tłuszczu, którą potem "przenosisz" na produkt zastępczy.
Śmietana 36% ma znacznie mniej tłuszczu w 100 g niż masło 82%. Aby dostarczyć tę samą masę tłuszczu (np. 16,4 g), trzeba użyć większej masy produktu o niższym udziale tłuszczu.
Oznacza, że 36% masy produktu stanowi tłuszcz (w przybliżeniu 36 g tłuszczu w 100 g śmietany). W obliczeniach zamiany składników zapisuje się to jako 0,36 i używa w równaniu m × 0,36.
Najpierw policz tłuszcz w maśle (20 g × 0,82). Potem ustaw równanie dla śmietany: m × 0,36 = masa tłuszczu z masła. Rozwiązujesz je, dzieląc przez 0,36, i na końcu zaokrąglasz wynik.
Nie jest to bezpieczne, bo łatwo pomylić, co jest masą produktu, a co masą tłuszczu. Poprawna metoda to dwa kroki: (1) oblicz masę tłuszczu w produkcie wyjściowym, (2) wyznacz masę produktu zastępczego o innym % tłuszczu.
Porównaj procenty: masło ma 82% tłuszczu, śmietana 36%. Skoro śmietana jest "rzadsza" tłuszczowo, jej masa musi być większa niż 20 g, aby dać tyle samo tłuszczu. Jeśli wyszło mniej niż 20 g, to znak błędu.
16,4 g to prawidłowo obliczona masa tłuszczu w 20 g masła, ale pytanie dotyczy masy śmietany, a nie tłuszczu. To typowa pułapka: wynik pośredni wygląda "konkretnie", więc bywa mylony z odpowiedzią końcową.
Najczęściej: mylenie % z gramami, pomijanie kroku obliczenia masy składnika (tłuszczu), niepoprawne podstawienie (np. 36 zamiast 0,36) oraz brak sprawdzenia sensu wyniku. Pomaga zapis równań z jednostkami "g tłuszczu".
Gdy brakuje danego surowca (np. masła) i trzeba zastąpić go innym o innej zawartości tłuszczu, albo gdy modyfikuje się recepturę pod dietę. Takie przeliczenia pomagają zachować podobną strukturę i smak wyrobu.
Najczęściej w zadaniach szkolnych przyjmuje się zaokrąglenie do jednego miejsca po przecinku lub do pełnych gramów zgodnie z podanymi odpowiedziami. 45,56 g po zaokrągleniu do 0,1 g daje 45,6 g, a do pełnych gramów 46 g.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Gawęcki J. (red.): "Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu", PWN (pozycja książkowa; wykorzystano ogólną definicję zawartości składnika w % masy)

Materiały:

  • Podręczniki do technologii gastronomicznej z działami o modyfikacji receptur
  • Zadania z rachunku procentowego (proporcje, ułamki masowe) na poziomie szkoły ponadpodstawowej
  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (do rozumienia pojęcia zawartości tłuszczu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego