Zadanie dotyczy proporcjonalnego przeliczenia receptury z 4 porcji na 17 porcji. Zakładamy, że każda porcja latte ma taką samą ilość espresso i mleka, więc ilości składników rosną wprost proporcjonalnie do liczby porcji.
1) Wyznacz współczynnik skalowania
Liczba porcji rośnie z 4 do 17, więc współczynnik to 17/4.
2) Przelicz espresso
- Dla 4 porcji: 160 ml
- Dla 17 porcji: 160 ml × 17/4
- Najpierw wygodnie podzielić: 160 ÷ 4 = 40
- Następnie pomnożyć: 40 × 17 = 680 ml
Stąd poprawna ilość to 680 ml kawy espresso.
3) Przelicz mleko
- Dla 4 porcji: 1200 ml
- Dla 17 porcji: 1200 ml × 17/4
- 1200 ÷ 4 = 300
- 300 × 17 = 5100 ml
Stąd poprawna ilość to 5100 ml mleka.
Jak odróżnić błędne odpowiedzi?
- Wariant z 510 ml mleka ma zły rząd wielkości: skoro dla 4 porcji jest 1200 ml, to dla 17 porcji nie może być mniej niż 1200 ml. To typowy efekt "zgubienia zera".
- Warianty z 6800 ml kawy sugerują dopisanie zera lub pomyłkę w rachunku. Skoro 160 ml dla 4 porcji daje 40 ml na porcję, to dla 17 porcji powinno być 40 × 17 = 680 ml, a nie 6800 ml.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze wykonaj szybki test sensowności: wynik dla 17 porcji musi być około 4,25 razy większy niż dla 4 porcji (bo 17/4 = 4,25). To pomaga wychwycić pomyłki o jedno zero.
