KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 30.
Do technicznych zabiegów przeciwerozyjnych gleby zalicza się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tarasowanie zboczy jest zabiegiem technicznym, bo polega na inżynierskim przekształceniu stoku (budowie tarasów) w celu zmniejszenia spadku i prędkości spływu wody, a tym samym ograniczenia zmywu gleby. Zadarnianie i zalesianie to metody biologiczne, a płodozmian ma charakter agrotechniczny.

Pełne wyjaśnienie:

Zabiegi przeciwerozyjne dzieli się często na grupy według mechanizmu działania. W pytaniu kluczowe jest słowo "technicznych", czyli takich, które opierają się na rozwiązaniach inżynierskich i zmianie ukształtowania lub urządzeniu terenu.

"Tarasowanie zboczy" spełnia to kryterium, ponieważ polega na wykonaniu tarasów (stopniowaniu stoku). Dzięki temu:

  • zmniejsza się nachylenie efektywne i długość stoku,
  • spada prędkość spływu powierzchniowego,
  • woda ma więcej czasu na wsiąkanie (infiltrację),
  • maleje intensywność zmywu i wynoszenia cząstek gleby.

Pozostałe propozycje są przeciwerozyjne, ale należą do innych grup, więc nie pasują do ogranicznika "techniczne":

  • "Zadarnianie" to działanie biologiczne (roślinność okrywowa). Chroni glebę, bo korzenie wiążą cząstki, a darń rozprasza energię kropli deszczu i spływu, ale nie jest to metoda inżynierska.
  • "Zalesianie" również jest zabiegiem biologicznym. Drzewa stabilizują glebę systemem korzeniowym i wpływają na bilans wodny, jednak nie stanowią technicznej przebudowy stoku.
  • "Stosowanie płodozmianów" to działanie agrotechniczne/organizacyjne w gospodarowaniu glebą. Ogranicza erozję pośrednio (np. przez utrzymanie okrywy roślinnej i lepszą strukturę gleby), ale nadal nie jest zabiegiem technicznym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się podział na "techniczne/biologiczne/agrotechniczne", najpierw przyporządkuj odpowiedzi do kategorii. Metody techniczne zwykle kojarzą się z budowlami ziemnymi, kształtowaniem terenu, umocnieniami i urządzeniami, a nie z doborem roślin czy zmianą technologii upraw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To działania inżynierskie zmieniające ukształtowanie lub urządzenie terenu tak, by ograniczyć spływ wody i zmyw gleby. Obejmują np. tarasowanie stoków, budowę progów czy rowów opóźniających spływ. Ich celem jest fizyczne zmniejszenie energii czynnika erozyjnego.
Tarasy skracają długość stoku i zmniejszają jego spadek, przez co woda spływa wolniej i ma więcej czasu na wsiąkanie. Mniejsza prędkość spływu oznacza mniejszą zdolność unoszenia cząstek gleby, a więc słabszy zmyw powierzchniowy i mniejszą degradację warstwy próchnicznej.
Zabiegi techniczne polegają na budowlach i przekształceniach terenu (np. tarasy, umocnienia, rowy). Zabiegi biologiczne opierają się na roślinności (np. zadarnianie, zalesianie), która osłania glebę i wiąże ją korzeniami. Kluczem jest pytanie: "konstrukcja czy roślina?".
Zadarnianie to wprowadzenie i utrzymanie darni (traw i roślin okrywowych), która chroni glebę przed uderzeniem kropli deszczu i stabilizuje ją korzeniami. To metoda biologiczna, bo wykorzystuje okrywę roślinną, a nie roboty ziemne czy rozwiązania inżynierskie zmieniające geometrię stoku.
Zalesianie ogranicza erozję dzięki systemom korzeniowym, które wzmacniają glebę, oraz dzięki roślinności, która przechwytuje część opadu i zmniejsza spływ powierzchniowy. Jest to działanie oparte na oddziaływaniu roślin, a nie na budowie urządzeń lub przekształceniu rzeźby terenu, więc klasyfikuje się je jako biologiczne.
Płodozmian poprawia strukturę i żyzność gleby, zwiększa zawartość materii organicznej oraz pomaga utrzymać okrywę roślinną przez większą część roku. To zmniejsza podatność na zaskorupienie i zmyw. Jest to jednak metoda agrotechniczna (organizacja upraw), a nie techniczna.
Tarasowanie rozważa się szczególnie na terenach o dużych spadkach i wysokim ryzyku spływu, gdy sama roślinność nie zapewnia wystarczającej ochrony lub gdy potrzebna jest trwała zmiana geometrii stoku. Zadarnianie bywa wystarczające na łagodniejszych stokach albo jako uzupełnienie rozwiązań technicznych.
Najczęściej pomija się kwalifikator (np. "techniczne") i wybiera dowolny zabieg przeciwerozyjny. Częsty jest też automatyczny wybór odpowiedzi znanej z rolnictwa (np. płodozmian) bez sprawdzenia kategorii. Pomaga strategia: najpierw przyporządkuj każdą opcję do grupy metod.
Do działań technicznych zalicza się zwykle rozwiązania inżynierskie ograniczające spływ i zmyw, np. różne formy umocnień, budowle ziemne czy urządzenia odwadniająco-retencyjne dostosowane do stoku. Konkretne przykłady zależą od programu nauczania i przyjętej klasyfikacji w materiałach.
Uporządkuj metody w trzy grupy: techniczne (roboty ziemne i budowle), biologiczne (roślinność), agrotechniczne (sposób uprawy, organizacja pól). Ucz się na przykładach i krótkich definicjach. Trenuj rozpoznawanie "słów-kluczy" w pytaniu: techniczne, biologiczne, agrotechniczne.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Zadarnianie i zalesianie to metody biologiczne, a płodozmian ma charakter agrotechniczny."

Źródła:

  • FAO, "Soil Erosion by Water: Some Measures for Its Control", FAO Soils Bulletin (opis metod kontroli erozji, w tym tarasowania) – https://www.fao.org/ (dokument tematyczny FAO) - dostęp 2026-03-05
  • Encyclopaedia Britannica, hasło "Terracing (agriculture)" (wyjaśnienie istoty tarasowania i celu przeciwerozyjnego) – https://www.britannica.com/topic/terracing - dostęp 2026-03-05
  • Wikipedia (PL), hasło "Tarasowanie" (opis metody w kontekście rolnictwa na stokach) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tarasowanie - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony gleb oraz rekultywacji
  • Materiały dydaktyczne o erozji wodnej i wietrznej (mapy, schematy, przykłady działań)
  • Opracowania instytutów rolniczych/środowiskowych dotyczące praktyk przeciwerozyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego