KWALIFIKACJA CHM6 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 20.
Gaz syntezowy ma skład molowy H2:CO:CO2:CH4 = 4:2:2:1. Metan powstaje w reakcjach: CO + 3H2 → CH4 + H2O oraz CO2 + 4H2 → CH4 + 2H2O. Jakim gazem należy uzupełnić mieszaninę, aby spełniała wymagania stechiometryczne metanizacji tlenków węgla?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W metanizacji tlenków węgla reagującym "zużywanym" w dużej ilości jest wodór.
Reakcja CO wymaga 3 moli H2 na 1 mol CO, a CO2 aż 4 moli H2 na 1 mol CO2. Przy udziale CO i CO2 w mieszaninie podany skład wskazuje na niedobór H2, więc należy dodać H2.

Pełne wyjaśnienie:

Metanizacja to katalityczne uwodornienie tlenków węgla do metanu. Kluczowe są współczynniki stechiometryczne w równaniach reakcji:

  • CO + 3H2 → CH4 + H2O (na 1 mol CO potrzeba 3 mole H2)
  • CO2 + 4H2 → CH4 + 2H2O (na 1 mol CO2 potrzeba 4 mole H2)

W podanym syngazie obecne są jednocześnie CO i CO2, czyli dwa "tlenki węgla", które wymagają doprowadzenia wodoru, aby mogły zostać przereagowane do CH4. Jeśli w mieszaninie jest relatywnie dużo CO oraz CO2, a wodoru jest zbyt mało, to to wodór staje się reagentem limitującym, a konwersja tlenków węgla do metanu nie może zajść w pełnym zakresie.

Dlatego właściwym działaniem jest uzupełnienie mieszaniny wodorem. Odpowiedź "H2" jest poprawna, bo zwiększa dostępność substratu wymaganego w obu szlakach metanizacji (dla CO i dla CO2).

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "CO2" nie usuwa ograniczenia stechiometrycznego, bo CO2 także wymaga dużej ilości H2; jego dodanie bez równoczesnego zwiększenia H2 pogłębia niedobór wodoru.
  • "CO" również zwiększa zapotrzebowanie na H2 (3:1), więc przy braku wodoru pogarsza warunki metanizacji zamiast je poprawiać.
  • "CH4" jest produktem procesu; jego dodanie nie dostarcza reagentu potrzebnego do reakcji i nie poprawia spełnienia warunków stechiometrycznych.

W praktyce przemysłowej skład syngazu koryguje się często przez zwiększanie udziału H2 (np. doprowadzenie wodoru lub pośrednio przez konwersję CO z parą wodną), ponieważ reaktory metanizacji zwykle wymagają nadmiaru H2 dla wysokiej konwersji i stabilnej pracy katalizatora.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gaz syntezowy to mieszanina gazów zawierająca głównie H2, CO i często CO2 oraz inne składniki (np. CH4). Jest surowcem do wielu procesów, bo stosunek H2/CO i zawartość CO2 determinują dalszą syntezę (np. metanizację).
Metanizacja CO to reakcja: CO + 3H2 → CH4 + H2O. Oznacza to, że stechiometrycznie potrzeba 3 moli H2 na 1 mol CO. Jeśli wodoru jest mniej, to H2 ogranicza konwersję CO do metanu.
Reakcja Sabatiera to metanizacja CO2: CO2 + 4H2 → CH4 + 2H2O. Wymaga 4 moli H2 na 1 mol CO2. W praktyce często utrzymuje się nadmiar H2, by zwiększyć selektywność i konwersję.
W obu głównych reakcjach metanizacji to wodór jest zużywany w dużej ilości (3:1 dla CO i 4:1 dla CO2). Jeśli mieszanina zawiera dużo CO/CO2, brak H2 szybko staje się czynnikiem limitującym. Dodanie CO2 bez H2 zwiększa zapotrzebowanie na wodór, więc pogarsza warunki.
Reagent limitujący to składnik, który kończy się pierwszy przy danych proporcjach, przez co ogranicza ilość produktu. W metanizacji, gdy jest zbyt mało H2 w stosunku do CO i CO2, nie da się przereagować całej ilości tlenków węgla do CH4, nawet jeśli CO/CO2 jest dużo.
Porównaj skład mieszaniny z wymaganiami stechiometrii: dla CO potrzeba 3 razy więcej H2 niż CO, a dla CO2 4 razy więcej H2 niż CO2. Jeśli w danych widać, że H2 jest "zbyt mało" względem CO i CO2, właściwą odpowiedzią będzie uzupełnienie H2.
Zwykle nie. CH4 jest produktem metanizacji, więc jego dodanie nie zwiększa ilości reagentów potrzebnych do reakcji (H2, CO, CO2). Może co najwyżej rozcieńczać mieszaninę i wpływać na skład na wylocie, ale nie usuwa niedoboru stechiometrycznego wodoru.
Metanizacja jest procesem katalitycznym; często stosuje się katalizatory niklowe (Ni). Warunki zależą od instalacji i celu (np. oczyszczanie gazu, synteza SNG), ale w praktyce kluczowe jest utrzymanie właściwego stosunku H2 do tlenków węgla oraz kontrola temperatury, bo reakcje są silnie egzotermiczne.
Reakcję water-gas shift stosuje się, gdy trzeba zwiększyć udział H2 i jednocześnie zmniejszyć CO. Przemiana CO z parą wodną prowadzi do powstania H2 i CO2, co ułatwia późniejszą regulację składu dla procesów wymagających wysokiego H2, w tym metanizacji.
Najczęstsze błędy to: mylenie metanizacji z innymi procesami syntezy, ignorowanie współczynników stechiometrycznych (3 i 4 dla H2), oraz wybór składnika "z listy" zamiast składnika deficytowego. Warto zawsze zapisać reakcje i sprawdzić, który gaz jest faktycznie potrzebny do zajścia reakcji.
info

Statystycznie 38% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "W metanizacji tlenków węgla reagującym "zużywanym" w dużej ilości jest wodór.Reakcja CO wymaga 3 moli H2 na 1 mol CO, a CO2 aż 4 moli H2 na 1 mol CO2."

Źródła:

  • Wikipedia: "Methanation" (równania reakcji i stechiometria), https://en.wikipedia.org/wiki/Methanation - accessed 2026-03-13
  • Wikipedia: "Sabatier reaction" (CO2 + 4H2 → CH4 + 2H2O), https://en.wikipedia.org/wiki/Sabatier_reaction - accessed 2026-03-13
  • Engineering ToolBox: "Sabatier Reaction - Methanation" (opis reakcji i bilans), https://www.engineeringtoolbox.com/sabatier-reaction-d_1958.html - accessed 2026-03-13

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw technologii chemicznej: rozdziały o syngazie i metanizacji
  • Skrypt z chemii fizycznej/ogólnej: stechiometria i bilanse molowe
  • Materiały o procesach katalitycznych (katalizatory Ni, wpływ składu gazu na konwersję)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego