KWALIFIKACJA GIW2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 39.
Ilość pyłu na zaporze przeciwwybuchowej w przeliczeniu na 1 m2przekroju poprzecznego wyrobiska w pokładach metanowych powinna wynosić co najmniej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pokładach metanowych wymagana jest większa ilość materiału gaśniczego na zaporze przeciwwybuchowej.
Norma odnosi się do 1 m² przekroju poprzecznego wyrobiska (w świetle obudowy) i wynosi co najmniej 400 kg pyłu kamiennego; niższe wartości dotyczą warunków niemetanowych.

Pełne wyjaśnienie:

Zapory przeciwwybuchowe w wyrobiskach podziemnych ograniczają możliwość rozprzestrzeniania się wybuchu pyłu węglowego lub mieszaniny metan–powietrze. Działają przez gwałtowne rozproszenie materiału gaśniczego (najczęściej pyłu kamiennego obojętnego lub wody), który pochłania energię i osłabia falę wybuchową.

Wartość podana w pytaniu jest liczona na 1 m² przekroju poprzecznego wyrobiska, a przekrój rozumie się jako mierzony w świetle obudowy. Dla warunków metanowych (pokłady/pola metanowe) wymagany jest podwyższony poziom zabezpieczenia, dlatego minimalna ilość pyłu na zaporze wynosi 400 kg na 1 m².

Odpowiedzi 200 kg, 300 kg i 100 kg są nieprawidłowe, ponieważ nie spełniają minimalnego progu przewidzianego dla wyrobisk w warunkach metanowych. Najczęstsza pomyłka polega na przenoszeniu wartości stosowanej w warunkach niemetanowych (niższej) do warunków metanowych, gdzie ryzyko propagacji wybuchu jest większe. W praktyce oznacza to, że przy planowaniu budowy zapory oraz przy jej uzupełnianiu podczas przeglądów należy zapewnić taką masę pyłu, aby po przeliczeniu na przekrój wyrobiska nie spadła poniżej wymaganego minimum.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się sformułowanie "pokłady/pola metanowe", zapamiętaj parę metanowe → 400, a dla niemetanowych spotyka się niższy próg. Zawsze zwracaj uwagę, że przelicznik dotyczy m² przekroju, a nie długości wyrobiska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapora przeciwwybuchowa to zabezpieczenie w wyrobisku, które ma przerwać lub osłabić propagację wybuchu pyłu węglowego albo mieszaniny metan–powietrze. Działa przez rozproszenie pyłu kamiennego (obojętnego) lub wody, które pochłaniają energię i tłumią falę wybuchową.
W warunkach metanowych ryzyko gwałtownego rozwoju i przenoszenia wybuchu jest większe, bo może brać w nim udział metan oraz pył. Z tego powodu minimalna ilość materiału gaśniczego na zaporze jest podwyższona, aby skuteczniej stłumić falę wybuchową.
Oznacza, że wymaganą masę pyłu wyznacza się proporcjonalnie do pola przekroju poprzecznego wyrobiska. Najpierw ustala się pole przekroju (w m²), a następnie mnoży przez wymaganą masę na 1 m². To zapobiega zaniżeniu zabezpieczenia w większych wyrobiskach.
Dla warunków metanowych minimalna ilość pyłu kamiennego na zaporze przeciwwybuchowej wynosi 400 kg w przeliczeniu na 1 m² przekroju poprzecznego wyrobiska (mierzonego w świetle obudowy). To wartość, którą najczęściej trzeba po prostu zapamiętać.
W praktyce spotyka się zapory pyłowe oraz zapory wodne. Wymagania ilościowe są podawane jako równoważne w przeliczeniu na 1 m² przekroju (masa pyłu albo objętość wody). Dobór rodzaju zapory zależy od rozwiązań technicznych i instrukcji obowiązujących w danym zakładzie.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie warunków metanowych z niemetanowymi (wybór zbyt małej wartości), wybieranie "średniej" liczby bez podstawy, oraz ignorowanie tego, że przelicznik dotyczy 1 m² przekroju, a nie długości wyrobiska ani objętości.
W treści zwykle pojawia się wprost sformułowanie "pokłady metanowe" lub "pola metanowe". To sygnał, że wymagania dotyczące zabezpieczeń przeciwwybuchowych są ostrzejsze (większa ilość materiału gaśniczego). Na egzaminie warto kojarzyć ten kontekst z wyższym progiem.
Najpierw ustal pole przekroju poprzecznego wyrobiska w m² (w świetle obudowy). Następnie pomnóż je przez wymaganą masę na 1 m². Przykładowo, jeśli wymaganie to 400 kg/m², to dla przekroju 5 m² minimalna masa wyniesie 5 × 400 kg.
Zapory lokuje się w wyrobiskach w miejscach określonych w dokumentacji i instrukcjach dotyczących zwalczania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego. Chodzi o takie usytuowanie, aby w razie wybuchu zapora zadziałała na drodze propagacji fali i ograniczyła jej dalsze przenoszenie.
Kontrole powinny być prowadzone systematycznie przez upoważnione służby, zgodnie z procedurami zakładu. W praktyce sprawdza się m.in. kompletność zapory, stan techniczny elementów oraz czy ilość materiału gaśniczego nie spadła poniżej wymaganego minimum w przeliczeniu na przekrój wyrobiska.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Energii z 23.11.2016 w sprawie szczegółowych wymagań prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych, Dz.U. 2017 poz. 1118

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia dotyczącego prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (część o zabezpieczeniach przeciwwybuchowych)
  • Materiały szkoleniowe kopalni z zakresu zwalczania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego
  • Skrypty/opracowania z wentylacji i zagrożeń naturalnych w górnictwie podziemnym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego