KWALIFIKACJA OGR4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 14.
Jakie wymiary będzie miał plac przedstawiony na mapie w skali 1:500, jeżeli wiadomo, że rzeczywiste wymiary placu wynoszą 250 × 400 cm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:500 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 500 jednostkom w terenie, więc wymiary na mapie liczymy przez dzielenie.
250 cm / 500 = 0,5 cm, a 400 cm / 500 = 0,8 cm.
Dlatego poprawny wymiar na mapie to 0,5 × 0,8 cm.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy 1:500 oznacza zależność proporcjonalną: 1 jednostka długości na mapie odpowiada 500 takim samym jednostkom w rzeczywistości. Jeżeli wymiary rzeczywiste podano w centymetrach, to najwygodniej wykonać obliczenia również w centymetrach.

Krok 1. Zapis zależności skali
Wymiar na mapie = wymiar rzeczywisty / 500

Krok 2. Obliczenia

  • Dla pierwszego boku: 250 cm / 500 = 0,5 cm
  • Dla drugiego boku: 400 cm / 500 = 0,8 cm

Wniosek
Plac na mapie będzie miał wymiary 0,5 × 0,8 cm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 2,0 × 1,2 cm – nie wynika z dzielenia przez 500; odpowiadałoby innej skali lub błędnej operacji.
  • 1,0 × 2,2 cm – wartości są przypadkowe względem podanych danych; po poprawnym przeliczeniu nie otrzymuje się takich liczb.
  • 5,0 × 8,0 cm – to typowy efekt pomylenia kierunku skali (np. dzielenia przez 50 zamiast przez 500) albo nieuwagi na liczbę zer w mianowniku.

Wskazówka egzaminacyjna
Zawsze sprawdź "zdroworozsądkowo": skala 1:500 znacząco zmniejsza wymiary, więc wynik na mapie powinien być dużo mniejszy niż wymiary rzeczywiste w cm.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:500 znaczy, że każdy odcinek na mapie jest 500 razy mniejszy niż w terenie. Czyli 1 cm na mapie odpowiada 500 cm (5 m) w rzeczywistości. Do obliczeń zwykle dzielisz wymiar rzeczywisty przez 500.
Stosujesz wzór: wymiar na mapie = wymiar rzeczywisty / mianownik skali. Dla skali 1:500 dzielisz przez 500. Pamiętaj o spójnych jednostkach (najlepiej wszystko w cm albo wszystko w m).
Bo mapa jest pomniejszeniem terenu. Skala 1:500 mówi, że mapa : teren = 1 : 500. Żeby przejść z większej wartości (teren) do mniejszej (mapa), wykonujesz dzielenie. Mnożenie stosuje się w drugą stronę: z mapy na teren.
Najbezpieczniej przyjąć jedną jednostkę w całym zadaniu. Jeśli dane są w cm, licz w cm i wynik też podaj w cm. Jeśli dane są w metrach, licz w metrach. Unikniesz błędów typu "dobre liczby, zła jednostka".
Tak. 250 cm = 2,5 m, a 400 cm = 4 m. To przeliczenie bywa przydatne w architekturze krajobrazu, bo w projektach często operuje się metrami. Niezależnie od jednostki, po przeliczeniu skali wynik musi wyjść równoważny.
Najczęstsze pomyłki to: mnożenie zamiast dzielenia, pomylenie 1:500 z 1:50 lub 1:5000 (błąd liczby zer), oraz bałagan w jednostkach. Pomaga zapisanie prostego wzoru i szybka kontrola, czy wynik jest mniejszy.
Nie dla danych 250 × 400 cm. W skali 1:500 wymiary na mapie muszą być 500 razy mniejsze, więc wyjdą ułamki centymetra. Wynik kilku centymetrów sugeruje inną skalę (np. 1:50) albo niepoprawne przeliczenie.
Możesz myśleć tak: podzielenie przez 500 to podzielenie przez 100 i potem przez 5. Przykład: 250/100 = 2,5, a 2,5/5 = 0,5. Dla 400: 400/100 = 4, a 4/5 = 0,8.
Skala 1:500 bywa stosowana do planów zagospodarowania mniejszych terenów, np. fragmentów osiedli, parków kieszonkowych czy układów komunikacyjnych. Pozwala pokazać teren w miarę czytelnie, ale wciąż na jednym arkuszu.
W drugą stronę robisz odwrotnie: wymiar w terenie = wymiar na mapie × 500. Np. 1 cm na mapie to 500 cm, czyli 5 m w terenie. To ważne przy odczytywaniu długości alejek lub szerokości placów z planu.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że skala 1:500 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 500 jednostkom w terenie, więc wymiary na mapie liczymy przez dzielenie.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Skala (kartografia)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(kartografia) (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy (pl): "Skala rysunku" – https://pl.khanacademy.org/math/geometry-home/geometry-scale-drawings (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z zakresu rysunku technicznego i podstaw kartografii (skala, wymiarowanie)
  • Ćwiczenia rachunkowe z przeliczania skali (1:100, 1:200, 1:500, 1:1000) na przykładach planów zagospodarowania
  • Karty pracy z geometrii i proporcji (zadania na skalę i podobieństwo)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego