W rachunku kosztów spotyka się kilka różnych klasyfikacji, które służą innym celom. Układ kalkulacyjny (często nazywany także układem funkcjonalnym) ma wspierać kalkulację kosztu wytworzenia i analizę kosztów w podziale na funkcje związane z działalnością jednostki.
Dlatego właściwe jest kryterium: możliwość powiązania kosztów z wytworzonymi produktami. W tym ujęciu wyodrębnia się m.in. koszty bezpośrednio przypisywane produktom oraz koszty pośrednie rozliczane na produkty (np. koszty wydziałowe), a także koszty związane ze sprzedażą i zarządem, które co do zasady nie wchodzą w koszt wytworzenia, ale są istotne dla wyniku i kalkulacji pełnego kosztu.
Odpowiedź "Według rodzaju" jest typowa dla układu rodzajowego, gdzie grupuje się koszty według ich ekonomicznej natury (np. materiały, wynagrodzenia, usługi obce). To inna klasyfikacja niż kalkulacyjna.
Odpowiedź "Według miejsc powstawania" odpowiada przekrojowi ośrodków odpowiedzialności (MPK, wydziały, działy). Służy kontroli i rozliczaniu kosztów w jednostce, ale sama w sobie nie jest kryterium definicyjnym układu kalkulacyjnego.
Odpowiedź "Ze względu na ich reakcję na zmiany wielkości produkcji" dotyczy podziału na koszty stałe i zmienne (zachowanie kosztów). To przydatne w analizie progu rentowności i planowaniu, lecz nie opisuje układu kalkulacyjnego.
Na egzaminie warto zapamiętać: rodzajowy = "co zużyto?", kalkulacyjny = "na co (na jaki produkt/funkcję) poniesiono koszt?".
