KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 21.
Która właściwość surowców roślinnych jest określana metodą przesiewania przez sita?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przesiewanie przez sita (analiza sitowa) rozdziela materiał na frakcje o różnej wielkości cząstek. Na tej podstawie ocenia się uziarnienie, czyli stopień rozdrobnienia surowca roślinnego. Barwa jest cechą organoleptyczną, czystość i dokładność wymieszania wymagają innych metod oceny.

Pełne wyjaśnienie:

Metoda przesiewania przez sita (tzw. analiza sitowa) polega na przepuszczaniu rozdrobnionego materiału przez zestaw sit o określonych rozmiarach oczek. W wyniku badania otrzymuje się udziały frakcji zatrzymanych na poszczególnych sitach lub przechodzących przez nie.

Właśnie dlatego tą metodą określa się stopień rozdrobnienia (uziarnienie) surowca roślinnego: im drobniejsze cząstki, tym większa część materiału przejdzie przez sita o mniejszych oczkach, a rozkład frakcji będzie przesunięty w stronę drobniejszych.

Pozostałe propozycje nie pasują do istoty przesiewania:

  • Zabarwienie ocenia się głównie organoleptycznie (wzrokowo) lub metodami instrumentalnymi (np. pomiar barwy), a nie przez rozdział na frakcje sitowe.
  • Czystość może obejmować zanieczyszczenia mineralne/organiczne i wymaga innych kryteriów oraz metod (np. oględzin, oznaczeń jakościowych). Samo przesiewanie może czasem pomóc mechanicznie oddzielić część domieszek, ale nie jest podstawową metodą "określania czystości" jako właściwości surowca.
  • Dokładność wymieszania dotyczy jednorodności mieszanin (np. proszków złożonych) i ocenia się ją przez badanie jednorodności składu, a nie przez rozdział cząstek według rozmiaru.

W praktyce aptecznej i w nauce do egzaminu warto zapamiętać skojarzenie: sita → frakcje → wielkość cząstek → rozdrobnienie. To pomaga szybko odróżnić analizę sitową od metod organoleptycznych i metod oceny jednorodności mieszanin.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Analiza sitowa to metoda polegająca na przesiewaniu rozdrobnionego materiału przez zestaw sit o różnych oczkach, aby rozdzielić go na frakcje. Wynik opisuje rozkład wielkości cząstek, co wykorzystuje się do oceny uziarnienia (stopnia rozdrobnienia) surowca.
Przesiewanie przez sita służy do określania stopnia rozdrobnienia, czyli wielkości cząstek i udziału poszczególnych frakcji. Metoda nie służy bezpośrednio do oceny barwy ani jednorodności wymieszania, bo nie mierzy tych cech.
Bo sita działają jak filtr rozdzielający materiał według rozmiaru cząstek. Większe cząstki zostają na sicie o mniejszych oczkach, a drobniejsze przechodzą dalej. Udział materiału na poszczególnych sitach odzwierciedla, jak drobno surowiec został rozdrobniony.
Nie. Zabarwienie jest cechą organoleptyczną lub ocenianą metodami pomiaru barwy, a nie przez rozdział na frakcje wielkości cząstek. Analiza sitowa nie dostarcza informacji o kolorze, tylko o uziarnieniu i udziale frakcji o określonej wielkości.
Uczniowie często kojarzą "sito" z usuwaniem zanieczyszczeń, więc wybierają "czystość". Jednak w pytaniu chodzi o właściwość określaną metodą sitową, czyli stopień rozdrobnienia. Czystość ocenia się innymi kryteriami i zwykle innymi procedurami.
Zbyt grube cząstki mogą pogarszać szybkość i wydajność ekstrakcji, utrudniać równomierne dozowanie lub powodować niejednorodność postaci proszkowych. W kontroli jakości sprawdzenie frakcji sitowych pomaga ocenić, czy rozdrobnienie jest odpowiednie do planowanego zastosowania.
Zbyt drobny proszek może pylić, trudniej się przesiewa, może zbrylać się przy wilgoci i czasem utrudniać proces technologiczny (np. mieszanie). W surowcach roślinnych drobne cząstki mogą też wpływać na klarowność preparatów lub filtrację wyciągów.
Same sita nie oceniają dokładności wymieszania, bo nie badają jednorodności składu mieszaniny. Mogą co najwyżej rozdzielić mieszaninę według wielkości cząstek, co nie jest równoznaczne z jednorodnym rozkładem substancji. Jednorodność ocenia się innymi metodami kontroli.
Gdy surowiec roślinny ma być użyty do sporządzenia leku recepturowego (np. proszku, mieszanki), do sporządzania wyciągów lub gdy trzeba zapewnić powtarzalność działania i technologii. Odpowiednie uziarnienie wpływa na ekstrakcję, mieszanie i właściwości użytkowe preparatu.
Warto uczyć się "mapy skojarzeń": metoda → co mierzy → przykład. Dla sit: frakcje/wielkość cząstek → stopień rozdrobnienia. Dla organoleptyki: barwa/zapach/smak. Dla jednorodności: mieszanie i równomierność składu. To zmniejsza ryzyko mylenia pojęć.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przesiewanie przez sita (analiza sitowa) rozdziela materiał na frakcje o różnej wielkości cząstek."

Materiały:

  • Podręczniki z farmakognozji (działy: kontrola jakości surowców roślinnych, metody fizyczne)
  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku (zagadnienia: proszki, uziarnienie, granulometria)
  • Instrukcje i procedury szkolne/laboratoryjne dotyczące analizy sitowej (praca z zestawem sit, interpretacja frakcji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego