KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 10.
Która z wymienionych korekt należy wprowadzić w układzie, aby sygnalizator H1 sygnalizujący pracę układu mrugał z częstotliwością 0,5 Hz?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z układem automatyki, który może być częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Częstotliwość 0,5 Hz oznacza okres T=1/f=2 s dla pełnego cyklu migania (świecenie+przerwa).
Jeśli w układzie K2 odpowiada za jedną część cyklu, a K3 za drugą, to aby uzyskać 2 s łącznie, należy skorygować tylko tę nastawę, która wydłuża cykl. Zmiana K2 z 2 s na 1 s skraca sumę do 2 s.

Pełne wyjaśnienie:

Wymagana częstotliwość migania sygnalizatora H1 wynosi 0,5 Hz. To informacja o tym, ile pełnych cykli migania zachodzi w ciągu sekundy. Korzystamy z zależności:

T = 1 / f, więc dla f = 0,5 Hz otrzymujemy T = 2 s.

Kluczowe jest, że w typowym układzie "migacza" pełny okres T obejmuje dwie fazy:

  • czas świecenia (ON),
  • czas przerwy (OFF).

W układach z dwoma przekaźnikami czasowymi często jeden przekaźnik kształtuje czas ON, a drugi czas OFF (albo jeden inicjuje, a drugi kończy impuls). Wtedy okres migania jest w praktyce sumą dwóch nastaw czasowych.

Odpowiedź "Zmiana ustawień czasu z 2 na 1 sekundę tylko na przekaźniku czasowym -K2" jest poprawna, gdy druga część cyklu ma już właściwą nastawę (np. 1 s), a to właśnie K2 powoduje zbyt długi cykl (np. 2 s). Zmieniając K2 z 2 s na 1 s, uzyskujemy łącznie 1 s + 1 s = 2 s, czyli 0,5 Hz.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?

  • Ustawienie 2 s na obu przekaźnikach wydłuża cykl (np. 2 s + 2 s = 4 s), co daje 0,25 Hz.
  • Ustawienie 0,5 s na obu przekaźnikach skraca cykl (np. 0,5 s + 0,5 s = 1 s), co daje 1 Hz.
  • Zmiana tylko -K3 z 1 na 2 s wydłuża cykl, więc częstotliwość spadnie poniżej 0,5 Hz.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zamień Hz na okres w sekundach, a potem sprawdź, czy okres dotyczy całego cyklu ON+OFF, czy tylko jednej fazy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
0,5 Hz oznacza pół cyklu na sekundę, czyli jeden pełny cykl co 2 sekundy. Pełny cykl to zwykle suma czasu świecenia (ON) i czasu przerwy (OFF). Dlatego przy 0,5 Hz łączny czas ON+OFF powinien wynosić 2 s.
Stosuje się zależność T = 1/f, gdzie T to okres w sekundach, a f to częstotliwość w Hz. Dla 0,5 Hz: T = 1/0,5 = 2 s. Następnie trzeba sprawdzić, czy układ dzieli okres na ON i OFF (np. dwa przekaźniki czasowe).
To częsty błąd wynikający z mylenia jednostek. Hz to 1/s, a nie sekundy. 0,5 Hz oznacza, że w 1 sekundzie zachodzi 0,5 cyklu, czyli na 1 cykl potrzeba 2 sekund. Sekundy pojawiają się dopiero po przeliczeniu okresu.
W wielu układach migania okres to ON + OFF. Jeśli ustawisz ON=1 s i OFF=1 s, okres wyniesie 2 s, czyli 0,5 Hz. Gdy zwiększysz tylko jedną składową (np. OFF), cały cykl się wydłuży i częstotliwość spadnie.
Przekaźnik czasowy zmienia stan styku po upływie ustawionego czasu (np. opóźnia załączenie lub wyłączenie). W sygnalizacji może wyznaczać czas świecenia albo przerwy. Dlatego nastawa przekaźnika wpływa bezpośrednio na długość impulsu i całego cyklu migania.
Nie. Równe czasy dają miganie symetryczne (ON=OFF), ale często wymaga się innych proporcji (np. krótkie błyski). Najważniejsze jest, aby spełnić wymagany okres i ewentualny wymagany współczynnik wypełnienia, zależnie od funkcji układu.
Dla 1 Hz okres wynosi T=1 s. Jeśli układ ma ON i OFF, to ich suma powinna dawać 1 s, np. 0,5 s + 0,5 s. W praktyce dobór zależy od tego, który przekaźnik realizuje ON, a który OFF, zgodnie ze schematem sterowania.
Najprościej zmierzyć czas kilku cykli stoperem i policzyć średni okres (np. 5 cykli w 10 s daje T=2 s). Dokładniej można użyć funkcji pomiarowych w mierniku/oscyloskopie. W uruchomieniu ważne jest też potwierdzenie, czy mierzysz pełny cykl ON+OFF.
Najczęściej: mylenie Hz z sekundami, nieuwzględnianie że okres to ON+OFF, ustawianie obu czasów "na oko" bez obliczeń oraz brak weryfikacji, który przekaźnik odpowiada za ON, a który za OFF. Pomaga zapisanie celu: T=2 s i dopiero potem dobór nastaw.
Jeśli jedna część cyklu (np. przerwa) ma już prawidłową wartość, a błąd dotyczy tylko drugiej (np. świecenia), to korekta jednego przekaźnika przywraca właściwą sumę czasów. W takim układzie zmiana obu nastaw naraz mogłaby przestawić okres w przeciwną stronę.
info

Statystycznie 38% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zmiana K2 z 2 s na 1 s skraca sumę do 2 s.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne producentów przekaźników czasowych (instrukcje: funkcje, nastawy, przebiegi czasowe)
  • Podstawy elektrotechniki i automatyki: rozdziały o przekaźnikach i układach sterowania
  • Zadania treningowe z przeliczeń f↔T i analizy cyklu pracy sygnalizatorów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego