Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2019 (test 2)



PYTANIE NR 29.
Która z wymienionych przyczyn odpowiada za wyraźne pogorszenie się komutacji w silniku prądu stałego, w którym w czasie remontu wymieniono uzwojenie pomocnicze?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uzwojenie pomocnicze (komutacyjne) w silniku prądu stałego ma wytworzyć strumień wspomagający proces komutacji i kompensujący wpływ reakcji twornika. Po remoncie typową przyczyną nagłego, wyraźnego pogorszenia komutacji jest odwrócenie biegunowości przez zamianę końców uzwojenia, co nasila iskrzenie na komutatorze.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku prądu stałego poprawna komutacja oznacza możliwie beziskrowe przełączanie prądu w zwojach twornika przez komutator i szczotki. W praktyce na komutację silnie wpływa reakcja twornika, która zniekształca rozkład pola w szczelinie i przesuwa strefę neutralną, przez co w cewce podczas przełączania może indukować się niepożądane napięcie.

Uzwojenie pomocnicze (komutacyjne) jest stosowane po to, aby w odpowiednim miejscu wytworzyć dodatkowy strumień, który ułatwia zmianę kierunku prądu w komutowanej cewce. Żeby działało prawidłowo, musi mieć właściwą biegunowość względem kierunku prądu twornika i geometrii szczotek.

Dlatego odpowiedź "Zamiana końców uzwojenia pomocniczego." jest poprawna: po wymianie uzwojenia podczas remontu najłatwiej o błąd połączeń. Odwrócenie końców zmienia kierunek wytwarzanego pola, przez co uzwojenie zamiast pomagać w komutacji zaczyna jej przeszkadzać. Skutkiem jest wyraźnie większe iskrzenie i pogorszenie pracy komutatora.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w kontekście sytuacji "po remoncie i wymianie uzwojenia pomocniczego":

  • "Przerwa w uzwojeniu pomocniczym." oznacza brak działania uzwojenia komutacyjnego. To mogłoby pogarszać komutację, ale przy nowo wykonanym uzwojeniu po remoncie jest to mniej typowe niż pomylenie biegunowości podczas podłączenia.
  • "Zamiana końców uzwojenia wzbudzenia." zmienia biegunowość pola głównego. Taka pomyłka wpływa na kierunek momentu i pracę maszyny, ale nie jest najbardziej charakterystycznym wyjaśnieniem samego "pogorszenia komutacji" po wymianie uzwojenia pomocniczego.
  • "Zwarcie w uzwojeniu wzbudzenia." prowadzi do nagrzewania, spadku rezystancji i zmian prądu wzbudzenia; to poważna usterka, lecz nie jest typową konsekwencją samej czynności "wymiany uzwojenia pomocniczego" i nie wskazuje bezpośrednio na błąd połączeń komutacyjnych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja o remoncie i wymianie konkretnego uzwojenia, często sprawdzana jest umiejętność rozpoznania błędu montażowego (kierunek/biegunowość), a nie losowej awarii elektrycznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest komutacja w silniku prądu stałego?
Komutacja to proces zmiany kierunku prądu w uzwojeniach twornika realizowany przez komutator i szczotki. Jej celem jest utrzymanie stałego kierunku momentu. Zła komutacja objawia się m.in. iskrzeniem i szybszym zużyciem szczotek.
Dlaczego uzwojenie pomocnicze wpływa na iskrzenie na komutatorze?
Uzwojenie pomocnicze (komutacyjne) wytwarza dodatkowe pole w strefie komutacji, które ma przeciwdziałać skutkom reakcji twornika. Gdy jego działanie jest niewłaściwe, w komutowanej cewce pozostaje napięcie indukowane i prąd "rwie się" na szczotkach, co zwiększa iskrzenie.
Jakie objawy wskazują na pogorszenie komutacji?
Najczęstsze objawy to intensywne iskrzenie na szczotkach, przegrzewanie komutatora, nierównomierne zużycie szczotek, bruzdowanie lub przypalenia lameli oraz spadek stabilności pracy silnika pod obciążeniem. Często towarzyszy temu wzrost zakłóceń i hałasu.
Co się stanie, gdy zamieni się końce uzwojenia pomocniczego po remoncie?
Zamiana końców odwraca biegunowość uzwojenia komutacyjnego, czyli zmienia kierunek wytwarzanego pola. W efekcie uzwojenie może pogarszać warunki przełączania prądu zamiast je poprawiać. Typowym skutkiem jest wyraźnie większe iskrzenie i szybkie niszczenie szczotek.
Czy przerwa w uzwojeniu pomocniczym też pogarsza komutację?
Tak, bo przy przerwie uzwojenie pomocnicze przestaje działać i nie wspiera komutacji. Jednak w sytuacji "po wymianie uzwojenia" częściej spotyka się błąd podłączenia (biegunowość) niż natychmiastową przerwę w nowo wykonanym uzwojeniu. W diagnostyce sprawdza się ciągłość i poprawność połączeń.
Jak odróżnić błąd połączenia od uszkodzenia uzwojenia w silniku DC?
Przy błędzie połączenia (np. odwrócone końce) uzwojenie ma zwykle prawidłową rezystancję i ciągłość, ale objawy pojawiają się od razu po uruchomieniu po remoncie. Przy uszkodzeniu (zwarcie/przerwa) częściej widać nietypowe pomiary rezystancji, nagrzewanie i postępujące pogarszanie pracy.
Jakie pomiary warto wykonać po przezwojeniu silnika prądu stałego?
Typowo wykonuje się pomiar rezystancji i ciągłości uzwojeń, sprawdzenie izolacji (np. miernikiem rezystancji izolacji), kontrolę poprawności połączeń oraz próbę rozruchową z obserwacją iskrzenia. W praktyce ważna jest też weryfikacja biegunowości uzwojenia pomocniczego względem twornika.
Dlaczego zamiana końców uzwojenia wzbudzenia nie jest typową przyczyną samej złej komutacji?
Zmiana biegunowości wzbudzenia wpływa na ogólną pracę maszyny (kierunek momentu i zależności prądowo-magnetyczne), ale nie jest najbardziej charakterystyczną przyczyną "wyraźnego pogorszenia komutacji" po wymianie uzwojenia pomocniczego. W takim opisie bardziej pasuje błąd biegunowości uzwojenia komutacyjnego.
Jakie są najczęstsze błędy po remoncie silnika DC związane z komutacją?
Do częstych błędów należą: odwrócenie biegunowości uzwojenia pomocniczego, złe ustawienie szczotek względem strefy neutralnej, nieprawidłowy docisk szczotek, zabrudzenie lub niewłaściwe dotarcie komutatora oraz pomyłki w połączeniach po przezwojeniu. Każdy z nich może zwiększać iskrzenie.
Jak przygotować się do pytań egzaminacyjnych o komutację silnika prądu stałego?
Warto opanować: rolę komutatora i szczotek, wpływ reakcji twornika, zadanie uzwojenia pomocniczego oraz typowe objawy usterek (iskrzenie, przegrzewanie). Pomaga też ćwiczenie scenariuszy "po remoncie" – często chodzi o błędy połączeń i biegunowości, a nie o przypadkową awarię materiałową.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Uzwojenie pomocnicze (komutacyjne) w silniku prądu stałego ma wytworzyć strumień wspomagający proces komutacji i kompensujący wpływ reakcji twornika."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pr%C4%85du_sta%C5%82ego - dostęp: 2026-02-27
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Commutation_(electric) - dostęp: 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z maszyn elektrycznych dotyczące silników prądu stałego i komutacji
  • Instrukcje serwisowe (DTR) producentów silników DC – rozdziały o połączeniach uzwojeń i próbach po remoncie
  • Materiały dydaktyczne o roli biegunów komutacyjnych i reakcji twornika
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego