Luz między popychaczem a trzonkiem zaworu nazywa się luzem zaworowym (termicznym). Jego głównym zadaniem jest kompensacja rozszerzalności cieplnej elementów układu rozrządu. Wraz ze wzrostem temperatury pracy silnika metalowe części (zawór, popychacz, dźwigienki, wałek rozrządu) ulegają wydłużeniu. Gdyby luzu nie było, po nagrzaniu mogłoby dojść do sytuacji, w której zawór nie domyka się całkowicie.
Konsekwencje zbyt małego luzu (lub jego braku) to m.in. utrata szczelności, spadek kompresji, pogorszenie osiągów, przegrzewanie i ryzyko wypalenia zaworu/gniazda, ponieważ zawór w dużej mierze oddaje ciepło podczas prawidłowego przylegania do gniazda. Z kolei zbyt duży luz może powodować hałaśliwą pracę mechanizmu oraz zmiany czasów otwarcia zaworów, ale hałas nie jest celem istnienia luzu, tylko możliwym objawem niewłaściwej regulacji.
- Odpowiedź "wyciszenie pracy silnika" jest myląca: poprawne luzy ograniczają stuki, lecz konstrukcyjny cel luzu wynika z temperatury i wydłużenia elementów.
- Odpowiedź "poprawę odprowadzania ciepła z głowicy" jest nieprecyzyjna: odprowadzanie ciepła zachodzi głównie przez kontakt zaworu z gniazdem oraz przez materiały i chłodzenie, a nie przez pozostawienie luzu roboczego.
- Odpowiedź "zapewnienie optymalnego smarowania" także nie opisuje celu luzu: smarowanie rozrządu zapewnia układ olejowy i kanały olejowe; luz nie jest rozwiązaniem smarującym, a jedynie nastawą geometryczną.
Na egzaminie warto kojarzyć luz zaworowy z zasadą: zimny silnik = ustawiamy luz, aby po rozgrzaniu zawór nadal się domykał. To proste powiązanie pomaga odróżnić przyczynę konstrukcyjną od ubocznych efektów (hałas, zużycie, gorsza praca).
