Metotreksat należy do grupy antymetabolitów i jest uznawany za antagonistę kwasu foliowego. W praktyce oznacza to, że zaburza szlak przemian folianów, który jest kluczowy dla prawidłowej syntezy składników DNA i RNA (m.in. nukleotydów purynowych oraz tymidylanu). Z tego powodu lek znajduje zastosowanie m.in. w onkologii oraz jako lek immunosupresyjny/przeciwzapalny w wybranych wskazaniach.
Odpowiedź "foliowego" jest poprawna, ponieważ mechanizm metotreksatu wiąże się z hamowaniem enzymów zależnych od folianów (klasycznie podaje się hamowanie reduktazy dihydrofolianowej), co prowadzi do zmniejszenia dostępności aktywnych form folianów w komórce. Konsekwencją jest zahamowanie podziałów komórkowych i procesów wymagających intensywnej syntezy kwasów nukleinowych.
Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów egzaminacyjnych:
- "askorbinowego" (witamina C) to częsty "wybór z przyzwyczajenia", bo jest najbardziej rozpoznawalnym "kwasem" w suplementach, ale nie jest celem działania metotreksatu.
- "glutaminowego" odnosi się do aminokwasu (kwasu glutaminowego); mimo że biochemia aminokwasów łączy się z metabolizmem komórki, metotreksat nie jest opisywany jako jego antagonista.
- "gamma aminomasłowego" dotyczy GABA – neuroprzekaźnika; metotreksat nie działa poprzez szlaki GABA-ergiczne, więc to odpowiedź z innego obszaru farmakologii.
Wskazówka do nauki: gdy w odpowiedziach pojawiają się różne "kwasy", warto skojarzyć metotreksat z hasłem "foliany" oraz z działaniem antyproliferacyjnym. To ogranicza ryzyko wyboru popularnie brzmiących, ale niepowiązanych substancji.
