KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 33.
Na jaką maksymalną wartość natężenia prądu powinien być nastawiony wyłącznik w układzie przedstawionym na schemacie, jeśli wartość znamionową prądu silnika oznaczono IN?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z egzaminem zawodowym dla elektryków, w szczególności w ramach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy szeregowym połączeniu trzech biegunów wyłącznika silnikowego cały prąd silnika płynie kolejno przez każdy człon termiczny.
Dlatego nastawę dobiera się do prądu znamionowego IN, a jako maksymalną praktyczną wartość przyjmuje się ok. 1,1×IN, aby uwzględnić tolerancje i uniknąć zbędnych wyłączeń.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie z silnikiem jednofazowym (oznaczenie 1~) zastosowano wyłącznik silnikowy trójbiegunowy. Kluczowe jest to, jak poprowadzono przewód fazowy: na schemacie przechodzi on szeregowo przez trzy tory prądowe aparatu, czyli wyjście pierwszego bieguna jest wejściem drugiego, a wyjście drugiego – wejściem trzeciego.

To oznacza, że przez każdy człon termiczny płynie pełny prąd obciążenia silnika (nie ma podziału prądu na trzy gałęzie). Takie wykonanie jest praktyczne: wykorzystuje się typowy aparat 3‑biegunowy również w obwodzie 1‑fazowym i unika nierównomiernego nagrzewania się elementów wyzwalających.

Nastawa wyzwalacza termicznego wyłącznika silnikowego dobierana jest do prądu znamionowego silnika IN. W praktyce dopuszcza się ustawienie nieco wyższe, aby uwzględnić tolerancje, możliwe przeciążenia eksploatacyjne oraz uniknąć niepotrzebnych zadziałań przy pracy z obciążeniem bliskim znamionowemu. Z tego powodu jako maksymalną wartość przyjmuje się 1,1×IN.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • IN/3 zakłada podział prądu na trzy równoległe tory. To byłoby możliwe tylko przy połączeniu równoległym, którego tutaj nie ma i które w tym zastosowaniu nie jest właściwe.
  • IN bywa spotykaną nastawą, ale pytanie dotyczy wartości maksymalnej; w praktyce maksymalny dopuszczalny "zapas" nastawy podaje się jako 1,1×IN.
  • 1,1×IN/3 łączy dwa błędy naraz: zarówno nieprawidłowy podział prądu na trzy, jak i nieadekwatne przeniesienie współczynnika 1,1 do takiego (tu nieistniejącego) podziału.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal z rysunku, czy prąd ma jedną ścieżkę (szeregowo), czy kilka gałęzi (równolegle). Dopiero potem dobieraj nastawę do IN i ewentualnego dopuszczalnego marginesu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie szeregowe poznasz po tym, że przewód (np. fazowy L) przechodzi kolejno przez każdy tor: wyjście 1. bieguna jest wejściem 2., a wyjście 2. jest wejściem 3. Nie ma rozgałęzienia na trzy gałęzie, więc prąd nie dzieli się.
W praktyce montażowej często wykorzystuje się aparat dostępny magazynowo jako "uniwersalny". Trójbiegunowy wyłącznik można zastosować także dla silnika 1~, łącząc tory szeregowo. Zapewnia to poprawną pracę członów termicznych i wygodę serwisową.
IN to prąd, jaki silnik pobiera przy pracy w warunkach znamionowych (moc, napięcie, obciążenie). Wyzwalacz termiczny ustawia się na wartość zbliżoną do IN, aby reagował na długotrwałe przeciążenie, a nie na normalną pracę.
Ustawienie do ok. 110% IN uwzględnia tolerancje aparatu, wahania warunków pracy i niewielkie przeciążenia eksploatacyjne. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko zbędnego wyłączenia przy pracy blisko obciążenia znamionowego, a ochrona przed przeciążeniem nadal działa.
Tak, często nastawia się wyzwalacz termiczny dokładnie na IN. Jednak gdy pytanie wymaga wartości maksymalnej zgodnej z praktyką, wybiera się zwykle 1,1×IN. W zadaniach testowych ten "zapas" bywa kluczowym rozróżnieniem odpowiedzi.
Najczęstszy mechanizm to automatyczne założenie, że trzy bieguny oznaczają trzy równoległe tory, więc "prąd się podzieli". Jeśli na schemacie nie ma rozgałęzienia, to nie ma podziału. W szeregu przez każdy tor płynie ten sam prąd obciążenia.
Teoretycznie prąd mógłby się rozdzielić, ale takie połączenie jest niepoprawne użytkowo: może powodować nierównomierny rozkład prądu, problemy z zadziałaniem zabezpieczenia i nie jest standardową praktyką. W zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się połączenie szeregowe.
Wyzwalacz termiczny chroni silnik przed długotrwałym przeciążeniem. Działa z opóźnieniem (zależnym od czasu nagrzewania), więc nie reaguje na krótkie zjawiska, ale zadziała, gdy prąd przekracza nastawę na tyle długo, że grozi przegrzaniem uzwojeń silnika.
Silniki 1~ mogą występować w urządzeniach pomocniczych, np. w wentylacji, małych pompach, napędach w szafach sterowniczych czy układach technologicznych o małej mocy. Dlatego podstawy doboru zabezpieczeń elektrycznych są przydatne także przy pracach instalacyjnych.
Zwróć uwagę na słowa kluczowe: "maksymalną", "minimalną", "najwyższą", "najniższą". Jeśli jest "maksymalną", szukaj odpowiedzi z dopuszczalnym marginesem (np. 1,1×IN), a nie wartości równej IN. Następnie potwierdź to analizą schematu.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki z elektrotechniki zawodowej: rozdziały o zabezpieczeniach silników i aparaturze łączeniowej
  • Katalogi i instrukcje producentów wyłączników silnikowych (sekcje o zastosowaniach i nastawach przeciążeniowych)
  • Zbiory zadań ze schematów elektrycznych: rozpoznawanie połączeń szeregowych/równoległych i dobór zabezpieczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego