KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 47.
Na rysunku przedstawiony jest symbol
Ilustracja przedstawia schematyczny symbol multipleksera, który jest urządzeniem stosowanym w elektronice do przełączania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozpoznanie symbolu na schemacie polega na ocenie liczby wejść i jednego wyjścia oraz linii wyboru.
Multiplekser wybiera jeden z wielu sygnałów wejściowych i przekazuje go na wspólne wyjście. Dekoder i koder realizują konwersję kodów, a demultiplekser działa odwrotnie.

Pełne wyjaśnienie:

Multiplekser to układ kombinacyjny służący do wyboru jednego z wielu sygnałów wejściowych i podania go na wspólne wyjście. Na symbolu multipleksera typowo widać kilka wejść danych (np. D0…Dn) oraz jedno wyjście, a dodatkowo linie wyboru/adresowe (np. S0…Sk), które decydują, które wejście jest aktualnie dołączone do wyjścia.

Odpowiedź "multipleksera." jest poprawna, ponieważ odpowiada funkcji selekcji kanału: wiele źródeł → jeden tor wyjściowy.

  • "dekodera." jest błędne, bo dekoder zamienia kod z mniejszej liczby linii na większą liczbę linii wyjściowych (np. n→2^n) i zwykle kojarzy się z aktywowaniem jednej z wielu linii wyjściowych, a nie z przełączaniem jednego toru na wyjście.
  • "kodera." jest błędne, ponieważ koder działa w przeciwnym kierunku niż dekoder: wiele wejść (zwykle "one-hot") zamienia na kod binarny na mniejszej liczbie wyjść. To nadal konwersja reprezentacji, a nie wybór toru danych na wspólne wyjście.
  • "demultipleksera." jest błędne, bo demultiplekser realizuje rozdzielanie: jedno wejście jest kierowane na jedno z wielu wyjść zgodnie z liniami wyboru. Jest więc "odwrotnością" multipleksera pod względem kierunku dystrybucji sygnału.

W praktyce warto zapamiętać regułę: MUX = wiele wejść, jedno wyjście, a DEMUX = jedno wejście, wiele wyjść. Jeśli na rysunku dominują liczne wejścia danych zebrane do jednego wyjścia oraz obecne są wejścia adresowe, to jest to charakterystyczne dla multipleksera.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Multiplekser (MUX) to układ kombinacyjny, który wybiera jeden z wielu sygnałów wejściowych i przekazuje go na jedno wspólne wyjście. O tym, które wejście jest wybrane, decydują linie wyboru (adresowe). MUX upraszcza przełączanie kanałów i redukuje liczbę torów sygnałowych.
Najczęściej widać wiele wejść danych po jednej stronie, jedno wyjście po drugiej oraz osobne wejścia sterujące (linie wyboru). Jeśli rysunek sugeruje "wiele → jedno" i jest sterowanie adresem, to typowa cecha multipleksera, a nie kodera/dekodera.
Multiplekser wybiera jedno z wielu wejść i podaje na jedno wyjście. Demultiplekser robi odwrotnie: ma jedno wejście i kieruje je na jedno z wielu wyjść zgodnie z liniami wyboru. Różnica wynika z kierunku "scalania" lub "rozdzielania" sygnału.
Dekoder służy do konwersji kodu: z n linii wejściowych tworzy zestaw wielu linii wyjściowych, zwykle aktywując jedną z nich. Multiplekser nie "dekoduje" kodu na wiele wyjść, tylko przełącza jeden z kanałów wejściowych na wspólne wyjście.
Koder zamienia informację "jedna z wielu linii aktywna" na kod binarny na mniejszej liczbie wyjść. To układ konwertujący reprezentację sygnału, a nie przełącznik torów. Dlatego symbol i funkcja kodera różnią się od multipleksera.
Multiplekser stosuje się, gdy trzeba przełączać wiele źródeł na jeden tor: np. wiele czujników do jednego wejścia przetwornika ADC, wybór jednej linii danych w układzie sterowania, selekcja kanału w torze pomiarowym. Pozwala to ograniczyć liczbę przewodów i elementów.
Najczęstszy błąd to patrzenie tylko na kształt bloku bez analizy kierunku: MUX ma wiele wejść danych i jedno wyjście, DEMUX odwrotnie. Drugi błąd to mylenie z dekoderem, bo dekoder też bywa rysowany jako "rozgałęziający", ale pełni funkcję kodowania/aktywacji linii, nie przełączania toru danych.
Tak. Linie wyboru (adresowe) determinują, ile wejść można obsłużyć: im więcej linii wyboru, tym więcej możliwych kanałów wejściowych. Na schemacie obecność tych linii jest mocną wskazówką, że to MUX/DEMUX, bo koder/dekoder opisuje się zwykle przez relację kodów, a nie "wybór kanału".
W praktyce szkolnej i serwisowej często spotyka się multipleksery w rodzinach 74HC/74LS jako układy do selekcji danych. W zadaniach egzaminacyjnych rozpoznaje się je po funkcji "wiele wejść → jedno wyjście" oraz po sterowaniu liniami wyboru, niezależnie od konkretnego oznaczenia katalogowego.
Najlepiej ćwiczyć na schematach: identyfikować wejścia/wyjścia oraz sygnały sterujące. Warto też porównać tabele prawdy dla MUX, DEMUX, kodera i dekodera oraz rysować je z pamięci. Na egzaminie najpierw ustal kierunek przepływu sygnału (wiele→jedno czy jedno→wiele).
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Rozpoznanie symbolu na schemacie polega na ocenie liczby wejść i jednego wyjścia oraz linii wyboru.Multiplekser wybiera jeden z wielu sygnałów wejściowych i przekazuje go na wspólne wyjście."

Źródła:

  • Wikipedia: "Multiplekser" (opis działania i zastosowań), https://pl.wikipedia.org/wiki/Multiplekser - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: "Demultiplekser" (porównanie z multiplekserem), https://pl.wikipedia.org/wiki/Demultiplekser - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: "Dekoder (elektronika cyfrowa)" oraz "Koder" (definicje i różnice), https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekoder_(elektronika_cyfrowa) oraz https://pl.wikipedia.org/wiki/Koder - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki do techniki cyfrowej (układy kombinacyjne: multipleksery, dekodery, kodery)
  • Karty katalogowe układów serii 74HC/74LS zawierające symbole i tabele prawdy
  • Zbiory zadań z rozpoznawania symboli i analizy schematów logicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego