W recepturze aptecznej kluczowe jest rozróżnienie dawki jednostkowej (na jedną postać leku) od ilości całkowitej potrzebnej do wykonania całej serii. W czopkach zapis przy nazwie substancji czynnej (np. Theophyllini 0,30) oznacza ilość teofiliny przypadającą na jeden czopek.
Skrót D.t.d. No 12 (wydaj takich dawek liczba 12) informuje, że należy sporządzić i wydać 12 jednakowych jednostek, czyli 12 czopków o tym samym składzie. Składnik Cacao olei q.s. (quantum satis) oznacza podłoże (olej kakaowy) w ilości "ile potrzeba" do uformowania czopków i nie wpływa na obliczenie ilości teofiliny.
Obliczenie wykonuje się w jednym kroku:
- teofilina na 1 czopek: 0,30 g
- liczba czopków: 12
- ilość całkowita: 0,30 g × 12 = 3,60 g
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 0,3 g – to dawka na jeden czopek; wybór tej wartości wynika zwykle z pominięcia mnożenia przez liczbę jednostek.
- 0,9 g – odpowiadałoby 3 czopkom (0,30 g × 3), co sugeruje błędne odczytanie liczby jednostek lub przypadkowe "ucięcie" obliczeń.
- 1,8 g – odpowiadałoby 6 czopkom (0,30 g × 6); taki wynik bywa skutkiem pomyłki w interpretacji zapisu liczby jednostek lub błędnego rachunku.
W praktyce technik farmaceutyczny przygotowuje odważkę 3,6 g teofiliny, a następnie zapewnia jej równomierne rozproszenie w podłożu i podział masy na 12 równych czopków. To minimalizuje ryzyko nierównego dawkowania i błędów w sporządzaniu leku.
