KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 13.
Osłupienie, hiperbulia, zahamowanie należą do zaburzeń
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osłupienie, hiperbulia i zahamowanie odnoszą się do poziomu aktywności i inicjatywy ruchowo‑psychicznej pacjenta. Opisują więc zmiany w nasileniu oraz tempie reakcji i działania, czyli zaburzenia napędu psychoruchowego. Nie są to typowe zaburzenia orientacji, spostrzegania ani toku myślenia.

Pełne wyjaśnienie:

W psychopatologii objawy grupuje się m.in. według tego, która funkcja psychiczna ulega zaburzeniu. W pytaniu wymieniono: osłupienie, hiperbulia i zahamowanie. Te pojęcia łączy to, że dotyczą one napędu psychoruchowego, czyli poziomu energii do działania, inicjatywy, tempa aktywności oraz widocznej w zachowaniu ruchliwości.

Dlaczego "napędu psychoruchowego" jest poprawne?
Osłupienie wiąże się z bardzo silnym spowolnieniem lub niemal zniesieniem aktywności i reakcji na bodźce, co bezpośrednio opisuje skrajne obniżenie napędu/aktywności.
Zahamowanie to obniżenie tempa czynności psychicznych i ruchowych oraz trudność w podejmowaniu aktywności, czyli klasyczny przykład obniżonego napędu.
Hiperbulia odnosi się do wzmożonej potrzeby działania i wzrostu energii do podejmowania aktywności, a więc do podwyższonego napędu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
• "Orientacji" dotyczy rozpoznawania czasu, miejsca, własnej osoby i sytuacji. Wymienione objawy nie opisują tego, czy pacjent wie, gdzie jest i jaki jest dzień, tylko jak bardzo (i jak szybko) jest w stanie działać.
• "Spostrzegania" obejmuje m.in. omamy i złudzenia. Osłupienie, hiperbulia i zahamowanie nie są typowymi zaburzeniami percepcji bodźców, lecz aktywności psychoruchowej.
• "Myślenia" dotyczy np. zaburzeń toku (przyspieszenie, gonitwa, zahamowanie toku) lub treści (urojenia). Choć tempo myślenia może współwystępować ze zmianami napędu, to użyte w pytaniu terminy są klasyfikowane przede wszystkim jako zaburzenia napędu/psychomotoryki.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie dominują słowa sugerujące "ile energii i inicjatywy ma pacjent" (spowolnienie, zahamowanie, pobudzenie, wzmożona aktywność), najpierw rozważ kategorię napęd psychoruchowy, a dopiero potem inne funkcje (orientacja, spostrzeganie, myślenie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Napęd psychoruchowy to poziom energii do działania, inicjatywy i tempo aktywności widoczne w zachowaniu (ruch, mowa, reagowanie). Ocena napędu pomaga rozpoznać m.in. zahamowanie lub wzmożenie aktywności, co jest ważne przy planowaniu terapii zajęciowej.
Zahamowanie psychoruchowe przejawia się spowolnieniem ruchów i mowy, trudnością w rozpoczęciu czynności, zmniejszoną inicjatywą i wydłużonym czasem reakcji. W terapii zajęciowej zwykle wymaga to prostszych zadań, większej struktury i krótszych etapów pracy.
Osłupienie (stupor) to stan bardzo głębokiego zahamowania aktywności, w którym kontakt i reakcje na bodźce są znacznie ograniczone. Kluczowe jest tu obniżenie napędu/psychomotoryki. W praktyce wymaga to oceny bezpieczeństwa i współpracy z zespołem medycznym.
Hiperbulia odnosi się do wzmożonej potrzeby działania i zwiększonej energii do podejmowania aktywności. To opis zmiany "siły do działania", a nie np. percepcji czy orientacji. Dlatego klasyfikuje się ją w obszarze napędu psychoruchowego.
Zaburzenia myślenia dotyczą treści (np. idee nieadekwatne) lub toku (np. rozkojarzenie, gonitwa). Zaburzenia napędu dotyczą głównie aktywności: tempa, inicjatywy, ruchliwości i energii do działania. W pytaniach testowych kluczowe jest, co dominuje w opisie objawu.
Czasem pacjent z dezorientacją może sprawiać wrażenie spowolnionego, bo nie rozumie sytuacji. Jednak orientacja dotyczy wiedzy o czasie, miejscu i osobie, a zahamowanie dotyczy tempa i energii do działania. W ocenie trzeba rozdzielić "nie wie" od "nie ma siły/napędu".
Do zaburzeń spostrzegania zalicza się m.in. omamy i złudzenia, czyli nieprawidłowe odbieranie bodźców lub doznania bez bodźca zewnętrznego. To inna grupa niż osłupienie czy zahamowanie, które opisują aktywność psychoruchową, a nie jakość percepcji.
Ocena napędu pomaga dobrać trudność i tempo zajęć: przy obniżonym napędzie planuje się krótsze, bardziej ustrukturyzowane zadania i częstsze przerwy, a przy wzmożonym napędzie dba się o bezpieczeństwo, jasne granice i zadania wymagające kontroli impulsów.
Najczęściej myli się kategorie: "myślenie" wybiera się automatycznie dla każdego objawu psychicznego albo "orientację" dla ogólnego pogorszenia funkcjonowania. Pomaga zasada: jeśli opis dotyczy energii, tempa i inicjatywy, to najpierw rozważ napęd psychoruchowy.
Wyszukaj słowa-klucze. Napęd: spowolnienie, zahamowanie, pobudzenie, wzmożona aktywność, osłupienie. Spostrzeganie: omamy, złudzenia, "słyszy/widzi". Orientacja: czas, miejsce, osoba. Ta prosta klasyfikacja zwykle wystarcza do poprawnej odpowiedzi.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Osłupienie, hiperbulia i zahamowanie odnoszą się do poziomu aktywności i inicjatywy ruchowo‑psychicznej pacjenta."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "The ICD-10 Classification of Mental and Behavioural Disorders", Chapter V (F00–F99), 1992
  • American Psychiatric Association, "DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders", rozdziały dot. badania stanu psychicznego i objawów psychomotorycznych, 2022

Materiały:

  • Podręczniki z psychopatologii/psychiatrii opisujące badanie stanu psychicznego
  • Materiały dydaktyczne o badaniu MSE (Mental Status Examination) i obserwacji napędu psychoruchowego
  • Słowniki terminów medycznych i psychologicznych (definicje: osłupienie, hiperbulia, zahamowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego