KWALIFIKACJA ELM3 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 14.
Podczas tworzenia rysunku technicznego, musisz narysować koło o średnicy 10 mm. Jakie narzędzie powinieneś użyć do tego zadania?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do narysowania koła o zadanej średnicy stosuje się cyrkiel, ponieważ pozwala on wykreślić okrąg o określonym promieniu (tu 5 mm). Linijka służy do linii prostych, kątomierz do kątów, a "włoska linia" to rodzaj linii na rysunku, nie narzędzie.

Pełne wyjaśnienie:

W rysunku technicznym dobór przyboru zależy od tego, jaki element geometryczny trzeba wykonać. Koło (a w praktyce jego zarys, czyli okrąg) jest figurą o stałej odległości punktów od środka, więc do jego wykreślenia potrzebne jest narzędzie, które umożliwia prowadzenie końcówki piszącej po łuku o stałym promieniu.

Takim przyborem jest cyrkiel. Gdy średnica koła wynosi 10 mm, promień wynosi 5 mm, więc rozstaw nóg cyrkla ustawia się na 5 mm i kreśli okrąg/koło ze wskazanego środka. To jest standardowa i najprostsza metoda ręcznego konstruowania okręgów w dokumentacji technicznej.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo odnoszą się do innych czynności:

  • Linijka służy do rysowania odcinków i linii prostych oraz do odmierzania długości, ale nie zapewnia stałego promienia podczas kreślenia łuku.
  • "Włoska linia" nie jest przyrządem. W rysunku technicznym określa się w ten sposób bardzo cienką linię/rodzaj zapisu graficznego (np. pomocniczego), a nie narzędzie, którym można narysować koło.
  • Kątomierz służy do pomiaru i odkładania kątów; nie jest przeznaczony do kreślenia okręgów o zadanej średnicy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści występują słowa "koło", "okrąg", "łuk", "promień" lub "średnica", najczęściej kluczowe jest narzędzie utrzymujące stały promień (cyrkiel) albo funkcja CAD odpowiadająca okręgowi. Natomiast linijka i kątomierz kojarzą się odpowiednio z prostymi i kątami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Do narysowania koła/okręgu o zadanej średnicy używa się cyrkla. Ustawiasz go na promień (połowę średnicy), wskazujesz środek i kreślisz okrąg. Linijka i kątomierz nie zapewniają stałego promienia, więc nie służą do takiej konstrukcji.
Średnica to odcinek przechodzący przez środek okręgu, a promień to połowa średnicy. Cyrkiel pracuje właśnie na promieniu: jedna noga jest w środku, druga kreśli łuk. Dlatego dla średnicy 10 mm promień wynosi 5 mm.
Okrąg to linia stanowiąca obwód, a koło to figura wraz z wnętrzem. W rysunku technicznym najczęściej rysuje się zarys (okrąg) jako krawędź elementu, ale potocznie mówi się "koło". Narzędzie (cyrkiel) pozostaje to samo.
Linijka służy do prostych odcinków. Można próbować "wielokątem" przybliżyć koło, ale to nie będzie poprawne kreślenie okręgu o stałym promieniu i zwykle nie spełni wymagań dokładności. Do okręgów stosuje się cyrkiel lub narzędzia CAD.
"Włoska linia" oznacza rodzaj bardzo cienkiej linii stosowanej w rysunku (np. pomocniczej), a nie przyrząd. Nie jest to przedmiot typu cyrkiel czy linijka. Pytanie dotyczy narzędzia do wykonania koła, więc odpowiedź musi wskazywać przybór kreślarski.
Kątomierza używa się, gdy trzeba zmierzyć lub odłożyć kąt (np. 30°, 45°, 60°) albo sprawdzić nachylenie elementu. Cyrkiel natomiast służy do łuków i okręgów (promienie, średnice, zaokrąglenia). To są różne zadania geometryczne.
Typowe błędy to: wybieranie linijki, bo "jest do wymiarów", mylenie kątomierza z narzędziem do rysowania kształtów oraz traktowanie nazw linii (np. włoskiej) jak przyborów. Pomaga skojarzenie: łuk/okrąg → stały promień → cyrkiel.
W programach CAD zwykle używa się polecenia "okrąg/koło" i podaje się średnicę (10 mm) albo promień (5 mm). To jest cyfrowy odpowiednik pracy cyrkla. Na egzaminie warto rozróżniać: narzędzie ręczne (cyrkiel) vs funkcja programu (okrąg).
Najpierw upewnij się, że rysujesz w odpowiedniej skali. Następnie możesz zmierzyć średnicę linijką lub suwmiarką na wydruku, ale poprawna metoda w dokumentacji to wymiarowanie (symbol średnicy i wartość). Pomiar jest kontrolą pomocniczą.
W praktyce przydają się: cyrkiel (okręgi/łuki), linijka i ekierki (linie proste, prostopadłe, równoległe), kątomierz (kąty), ołówek o dobranej twardości oraz gumka. W kontekście mechatroniki dochodzi czytanie rysunków części i prostych złożeń.
info

Statystycznie 83% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że do narysowania koła o zadanej średnicy stosuje się cyrkiel, ponieważ pozwala on wykreślić okrąg o określonym promieniu (tu 5 mm).

Źródła:

  • PN-EN ISO 128-20:2002, "Rysunek techniczny — Zasady ogólne przedstawiania — Część 20: Linie" (rozdziały dot. rodzajów linii w rysunku technicznym)
  • PN-EN ISO 129-1:2019, "Wymiarowanie i tolerowanie w dokumentacji technicznej — Część 1: Zasady ogólne" (ogólne zasady zapisu wymiarów średnic/promieni w rysunku)
  • Budzik R., "Rysunek techniczny maszynowy", Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne (rozdziały: przybory kreślarskie, konstrukcje geometryczne; dokładny numer wydania/stron wymaga dostępu do egzemplarza)

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego (działy: przybory kreślarskie, konstrukcje geometryczne)
  • Materiały szkolne/PKZ z podstaw rysunku technicznego dla kierunków mechatronicznych
  • Ćwiczenia praktyczne z kreślenia figur geometrycznych (okręgi, łuki, styczne) na formacie A4/A3

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego