KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 12.
Pragnienie bycia szanowanym, uznanym i podziwianym przez innych zalicza się do potrzeb
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pragnienie bycia szanowanym i uznanym dotyczy potrzeby szacunku w klasycznej hierarchii Maslowa. Należy do potrzeb wyższego rzędu, bo nie jest niezbędne do biologicznego przetrwania, lecz wiąże się z oceną społeczną i poczuciem własnej wartości. W terapii zajęciowej wpływa to na motywację pacjenta.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "pragnienie bycia szanowanym, uznanym i podziwianym przez innych" odnosi się do potrzeby szacunku/uznania, czyli dążenia do pozytywnej oceny społecznej, prestiżu, statusu oraz wzmacniania samooceny. W klasycznej hierarchii potrzeb jest to obszar zaliczany do potrzeb wyższego rzędu, ponieważ wykracza poza bezpośrednie warunki przetrwania biologicznego.

Odpowiedź "wyższego rzędu." jest właściwa, bo potrzeby podstawowe (niższego rzędu) dotyczą zwykle tego, co konieczne do funkcjonowania organizmu i utrzymania poczucia bezpieczeństwa. Tymczasem uznanie i podziw są związane z funkcjonowaniem społecznym i psychologicznym: jak człowiek postrzega siebie oraz jak jest postrzegany przez innych.

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne z następujących powodów:

  • "podstawowych." – to kategoria zbyt niska dla opisanej treści; szacunek i prestiż nie są potrzebami biologicznymi ani stricte bezpieczeństwa.
  • "niższego rzędu." – to w praktyce powtórzenie sensu "podstawowych"; nie pasuje do potrzeby uznania i podziwu.
  • "poznawczych." – potrzeby poznawcze dotyczą głównie ciekawości, rozumienia i zdobywania informacji. Uznanie społeczne nie jest tym samym co potrzeba wiedzy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się słowa "szacunek", "uznanie", "podziw", "prestiż", najczęściej chodzi o potrzeby wyższego rzędu związane z samooceną i relacjami społecznymi. W terapii zajęciowej taka potrzeba może wzmacniać zaangażowanie w zadania dające widoczne osiągnięcia i pozytywną informację zwrotną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeby, które wykraczają poza przetrwanie biologiczne i podstawowe poczucie bezpieczeństwa. Najczęściej dotyczą relacji społecznych, samooceny, uznania, rozwoju i sensu działania. W pracy terapeuty zajęciowego pomagają rozumieć, co pacjenta realnie motywuje do aktywności.
Szukaj sformułowań typu: "być szanowanym", "być podziwianym", "mieć prestiż", "być docenionym", "mieć status". To sygnały, że chodzi o potrzebę związaną z oceną społeczną i poczuciem własnej wartości, czyli typowo o potrzeby wyższego rzędu.
Potrzeby podstawowe dotyczą głównie tego, co konieczne do życia i utrzymania organizmu (np. fizjologia) oraz elementarnego bezpieczeństwa. Podziw i uznanie są ważne, ale nie decydują bezpośrednio o biologicznym przetrwaniu; odnoszą się do funkcjonowania społecznego i psychicznego.
Potrzeby poznawcze wiążą się z ciekawością, chęcią rozumienia, uczenia się i zdobywania informacji. Potrzeba uznania dotyczy natomiast tego, jak jesteśmy oceniani przez innych oraz jak oceniamy siebie. Te obszary mogą współistnieć, ale opis "podziwianym przez innych" wskazuje na uznanie, nie na poznanie.
Może dobierać aktywności, które dają pacjentowi realne osiągnięcia, możliwość pokazania efektu oraz otrzymania konstruktywnej informacji zwrotnej. Ważne jest też wzmacnianie poczucia kompetencji (np. "udało się", "zrobiłeś postęp") bez oceniania osoby, tylko działania.
Nie muszą być "mniej ważne" w sensie psychologicznym. Często jednak są silniej odczuwane, gdy potrzeby podstawowe są względnie zaspokojone. W praktyce klinicznej i terapeutycznej warto oceniać, które potrzeby są aktualnie dominujące, bo to wpływa na motywację i współpracę.
Częsty błąd to wybór "podstawowych", bo brzmią ogólnie i bezpiecznie. Druga pułapka to mylenie kategorii psychologicznych: "poznawcze" (wiedza, rozumienie) vs "uznanie" (status, szacunek). Pomaga wypisać słowa-klucze z treści i dopasować je do definicji.
Gdy pacjent boi się oceny, wstydu lub porażki ("co inni pomyślą"), może unikać zadań, które ujawniają trudności. Wtedy warto stopniować trudność, ustalać jasne kryteria sukcesu i tworzyć bezpieczne warunki ćwiczeń, aby zmniejszyć lęk przed utratą twarzy.
Potrzeby niższego rzędu zwykle dotyczą "żeby żyć i czuć się bezpiecznie", a wyższego rzędu "żeby dobrze funkcjonować z ludźmi i mieć poczucie wartości oraz rozwoju". Jeśli w treści jest uznanie, prestiż, szacunek lub samoocena, to wskazuje na wyższy rząd.
Ucz się przez przykłady: do każdej kategorii potrzeb dopisz 3–5 sytuacji z życia pacjenta (np. bezpieczeństwo, przynależność, uznanie). Ćwicz też rozpoznawanie słów-kluczy w pytaniach testowych. W terapii zajęciowej łącz teorię z planowaniem motywujących aktywności.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pragnienie bycia szanowanym i uznanym dotyczy potrzeby szacunku w klasycznej hierarchii Maslowa.

Źródła:

  • Abraham H. Maslow, "Motivation and Personality" (3rd ed.), HarperCollins, 1987, rozdziały dotyczące hierarchii potrzeb i potrzeby szacunku
  • Philip G. Zimbardo, Richard J. Gerrig, "Psychologia i życie" (wyd. polskie), rozdział o motywacji i potrzebach (klasyczne ujęcia, w tym hierarchia potrzeb)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii ogólnej (działy: motywacja, potrzeby, samoocena)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw terapii zajęciowej dotyczące motywowania pacjenta
  • Artykuły i rozdziały o pracy z poczuciem własnej wartości i funkcjonowaniem społecznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego