KWALIFIKACJA BUD8 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 9.
Rozważ następującą tabelę, która przedstawia różne skale stosowane w rysunkach technicznych:
Skala Opis
1:1 Rzeczywista wielkość
1:10 Rysunek jest 10 razy mniejszy niż rzeczywisty obiekt
1:100 Rysunek jest 100 razy mniejszy niż rzeczywisty obiekt
1:1000 Rysunek jest 1000 razy mniejszy niż rzeczywisty obiekt
Jeżeli masz do narysowania konstrukcję budowlaną o rzeczywistych wymiarach 10m x 15m na arkuszu papieru o wymiarach 210mm x 297mm (format A4), którą skalę powinieneś zastosować?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby dobrać skalę, trzeba przeliczyć wymiary obiektu na milimetry i sprawdzić, czy po pomniejszeniu zmieszczą się na A4.
10 m = 10 000 mm, 15 m = 15 000 mm. W skali 1:100 otrzymujemy 100 mm × 150 mm, co mieści się na 210 mm × 297 mm. Skala 1:10 daje 1000 mm × 1500 mm (za duże).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba dobrać taką skalę rysunkową, aby cały rysunek konstrukcji o wymiarach 10 m × 15 m dało się umieścić na arkuszu A4 (210 mm × 297 mm). Kluczowe są dwa kroki: ujednolicenie jednostek oraz sprawdzenie dopasowania obu wymiarów.

1) Przeliczenie metrów na milimetry
W rysunku technicznym wymiary arkusza podane są w milimetrach, więc obiekt też przeliczamy na mm:

  • 10 m = 10 000 mm
  • 15 m = 15 000 mm

2) Sprawdzenie, co daje każda skala
Skala 1:N oznacza, że każdy wymiar na rysunku jest N razy mniejszy od rzeczywistego. Zatem dzielimy wymiary rzeczywiste przez N.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Skalę 1:100"?
Dla 1:100:

  • 10 000 mm / 100 = 100 mm
  • 15 000 mm / 100 = 150 mm
Otrzymany rysunek ma 100 mm × 150 mm, więc bez problemu mieści się na arkuszu 210 mm × 297 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Skalę 1:1" – rysunek miałby 10 000 mm × 15 000 mm, czyli wielokrotnie większy niż A4.
  • "Skalę 1:10" – po przeliczeniu wychodzi 1000 mm × 1500 mm. To nadal nie ma szans zmieścić się na 210 mm × 297 mm.
  • "Skalę 1:1000" – matematycznie dałoby 10 mm × 15 mm, co oczywiście się mieści, ale byłoby bardzo małe i mało czytelne. Skoro skala 1:100 już pozwala zmieścić rysunek, to jest właściwym wyborem z podanych opcji.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj większy wymiar (tu 15 m) oraz trzymaj się jednej jednostki (najczęściej mm). Unikniesz błędu porównywania metrów z milimetrami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:100 oznacza, że każdy wymiar na rysunku jest 100 razy mniejszy niż w rzeczywistości. Przykład: 10 000 mm w naturze to 10 000/100 = 100 mm na rysunku. Skala działa tak samo dla długości, szerokości i wysokości.
Najpierw ujednolić jednostki. Najwygodniej przeliczyć metry na milimetry: 1 m = 1000 mm. Dopiero potem liczysz skalę, dzieląc wymiary rzeczywiste (w mm) przez liczbę w mianowniku skali, np. przez 100 w skali 1:100.
Bo rysunek musi zmieścić się na arkuszu w dwóch kierunkach. Jeśli sprawdzisz tylko 10 m, możesz dobrać skalę, która pasuje dla krótszego boku, ale nie mieści dłuższego (15 m). W praktyce zawsze kontroluj wymiar większy i porównuj go z odpowiednim bokiem kartki.
Wystarczy policzyć rząd wielkości: 10 m w skali 1:10 to 1 m na rysunku, czyli 1000 mm. A4 ma maksymalnie 297 mm z boku, więc 1000 mm jest zdecydowanie za duże. Taka szybka ocena pozwala od razu odrzucić zbyt "duże" skale.
Skala 1:1000 spowoduje, że rysunek będzie bardzo mały (np. 10 m → 10 mm), co zwykle utrudnia czytanie i wymiarowanie. W zadaniach egzaminacyjnych zazwyczaj wybiera się skalę, która mieści rysunek i zachowuje czytelność; jeśli 1:100 wystarcza, to 1:1000 jest nadmiernym pomniejszeniem.
W praktyce budowlanej często spotkasz skale ogólne (np. 1:50, 1:100) oraz skale detali (np. 1:20, 1:10). Dobór zależy od tego, czy pokazujesz cały obiekt, czy detal wykonawczy. Na egzaminie zawsze sprawdzaj, czy skala pozwala zmieścić rysunek na formacie i czy zachowuje czytelność.
Weź większy wymiar obiektu w mm i podziel przez odpowiedni bok kartki w mm. Otrzymasz minimalny współczynnik pomniejszenia. Przykład: 15 000 mm / 297 mm ≈ 50,5, więc potrzebujesz skali co najmniej około 1:51 (lub mniejszej w sensie rysunkowym, np. 1:100 z podanych odpowiedzi).
To skala 1:1. Oznacza, że rysunek ma takie same wymiary jak obiekt w rzeczywistości. Stosuje się ją głównie dla niewielkich elementów lub szablonów. Dla konstrukcji o wymiarach kilku metrów nie da się jej użyć na standardowych formatach arkuszy.
Najczęstsze błędy to: brak przeliczenia metrów na milimetry, mylenie znaczenia zapisu 1:100, sprawdzanie tylko jednego wymiaru oraz wybór "na oko" bez rachunku. Pomaga prosta procedura: mm → podziel przez N → porównaj z 210 i 297 mm.
Tak, bo zmienia się to, który bok ma 210 mm, a który 297 mm. Zwykle ustawiasz rysunek tak, aby dłuższy wymiar obiektu trafił na dłuższy bok kartki. Jednak niezależnie od orientacji, skala musi zapewnić, że oba wymiary po przeliczeniu zmieszczą się w dostępnych wymiarach arkusza.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: "Skala (rysunek techniczny)", https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(rysunek_techniczny - accessed 2026-03-02)
  • Wikipedia: "ISO 216", sekcja o formacie A4, https://pl.wikipedia.org/wiki/ISO_216 - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego budowlanego (dział: skale i wymiarowanie)
  • Materiały szkolne z podstaw rysunku technicznego (ćwiczenia: dobór skali do formatu arkusza)
  • Opisy formatów arkuszy serii A oraz przykłady przeliczania skali w zadaniach rachunkowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego