KWALIFIKACJA SPL5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 3.
Rozważ następującą tabelę prezentującą ilość przewiezionych towarów przez różne firmy spedycyjne w ciągu ostatniego kwartału:
Firma Ilość przewiezionych towarów (w tonach)
Firma A 1500
Firma B 1200
Firma C 1800
Firma D 1700
Firma E 1600
Na podstawie powyższych danych, wybierz odpowiednią miarę statystyczną do określenia średniej ilości przewiezionych towarów przez firmy spedycyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnia arytmetyczna jest miarą tendencji centralnej służącą do wyznaczania przeciętnej wartości w zbiorze danych (sumuje się wartości i dzieli przez ich liczbę).
Mediana i moda też opisują "typową" wartość, ale nie są średnią arytmetyczną, a rozstęp mierzy zróżnicowanie (maksimum–minimum).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wybrać miarę statystyczną, która opisuje średnią (przeciętną) wartość w zbiorze danych. Taką miarą jest średnia arytmetyczna: dodaje się wszystkie obserwacje (tu: tony przewiezionych towarów dla poszczególnych firm), a następnie dzieli przez liczbę obserwacji (liczbę firm). To standardowy sposób wyznaczania przeciętnego poziomu wielkości, gdy interesuje nas uśrednienie wyników w grupie.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych typów miar:

  • Mediana wskazuje wartość środkową po uporządkowaniu danych rosnąco. Jest szczególnie użyteczna, gdy występują wartości skrajne (odstające), bo jest na nie mniej wrażliwa niż średnia. Nie jest jednak "średnią arytmetyczną".
  • Moda (dominanta) to wartość najczęściej występująca w zbiorze. W danych, w których wiele wartości się nie powtarza, moda może nie wystąpić albo nie być informacyjna. Nie opisuje ona przeciętnej w sensie obliczeniowym.
  • Rozstęp jest miarą zróżnicowania (rozproszenia), czyli informuje o różnicy między największą a najmniejszą wartością. To inny cel analizy niż wyznaczenie średniej.

W praktyce spedycyjnej dobór właściwej miary ma znaczenie w raportach i porównaniach (np. przeciętny tonaż obsługiwany w kwartale). Jeśli celem jest "przeciętna ilość" dla grupy firm, wybiera się średnią arytmetyczną, a nie miary pozycyjne (mediana) czy rozproszenia (rozstęp).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnia arytmetyczna to przeciętna wartość obliczana jako suma wszystkich wyników podzielona przez ich liczbę. Stosuje się ją, gdy chcesz uśrednić dane (np. tonaż przewiezionych towarów przez kilka firm) i dane nie są zdominowane przez skrajne obserwacje.
Dodaj wartości dla wszystkich firm, a potem podziel wynik przez liczbę firm. To daje jedną liczbę opisującą przeciętny tonaż. W spedycji taka średnia bywa używana w raportach kwartalnych jako KPI do porównań między okresami.
Mediana to wartość środkowa po uporządkowaniu danych, a średnia arytmetyczna to wynik działania na wszystkich wartościach (sumowanie i dzielenie). Mediana jest bardziej odporna na skrajności, ale nie opisuje "przeciętnej" w sensie rachunkowym.
Moda (dominanta) to najczęściej występująca wartość. Może być użyteczna np. do wskazania najczęstszego tonażu zleceń lub najczęściej występującej wagi przesyłek. Nie zastępuje jednak średniej, gdy celem jest obliczenie przeciętnej wartości.
Rozstęp to różnica między największą a najmniejszą wartością w zbiorze. Mówi o tym, jak bardzo zróżnicowane są wyniki (np. tonaż firm). To miara rozproszenia, więc nie odpowiada na pytanie o wartość przeciętną, tylko o zakres zmienności.
Medianę warto wybrać, gdy w danych są wartości skrajne (bardzo duże lub bardzo małe), które mogłyby "zawyżyć" albo "zaniżyć" średnią. Przykład: jedna firma ma wyjątkowo wysoki tonaż przez pojedynczy kontrakt, a reszta ma podobne wyniki.
Częsty błąd to mylenie miar tendencji centralnej (średnia, mediana, moda) z miarami zróżnicowania (rozstęp). Drugi błąd to wybór mediany "bo jest w środku", nawet gdy pytanie wprost dotyczy średniej arytmetycznej.
Nie zawsze. Jeśli pytanie sprawdza tylko wiedzę, jaka miara służy do wyznaczania średniej, tabela może być dodatkiem kontekstowym. Tabela jest bardziej potrzebna, gdy zadanie wymaga obliczenia średniej lub interpretacji wyników po obliczeniach.
Gdy w treści jest "średnia/przeciętna" i chodzi o uśrednianie wyników, zwykle chodzi o średnią arytmetyczną. Gdy jest "wartość środkowa", "po uporządkowaniu", "połowa wyników" – to sygnały mediany. Zwracaj uwagę na te słowa-klucze.
Miary statystyczne pomagają przygotować argumenty w rozmowach z kontrahentami: przeciętny wolumen (średnia), typowa wartość zlecenia (mediana/moda) czy zmienność wyników (rozstęp). Ułatwia to raportowanie, prognozowanie i ustalanie warunków współpracy.
info

Około 73% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że średnia arytmetyczna jest miarą tendencji centralnej służącą do wyznaczania przeciętnej wartości w zbiorze danych (sumuje się wartości i dzieli przez ich liczbę).

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Średnia arytmetyczna": https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Arednia_arytmetyczna (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Mediana": https://pl.wikipedia.org/wiki/Mediana (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Moda (statystyka)": https://pl.wikipedia.org/wiki/Moda_(statystyka) (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały z podstaw statystyki opisowej (miary tendencji centralnej i miary rozproszenia)
  • Zadania rachunkowe z interpretacji średniej, mediany i mody na małych zbiorach danych
  • Arkusze egzaminacyjne i repetytoria z zakresu analizy danych w logistyce/spedycji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego