KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 13.
Rysunek przedstawia schemat zestawu do poboru próbek gazowych. Znakiem X zaznaczono
Ilustracja przedstawia schemat zestawu do poboru próbek gazowych, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Płuczka w zestawie do poboru próbek gazowych pełni rolę naczynia, w którym gaz przepuszcza się przez ciecz absorbującą lub płuczącą, aby pochłonąć/usuwać wybrane składniki. "Kolby" i "cylindry" są ogólnymi naczyniami, a "rozdzielacze" służą do dzielenia strumienia, nie do absorpcji.

Pełne wyjaśnienie:

W zestawach do poboru próbek gazowych często stosuje się elementy, które kontaktują przepływający gaz z cieczą. Takie naczynie nazywa się płuczką (spotyka się też określenia typu "płuczka gazowa" lub "absorber"). Jej zadaniem jest umożliwienie intensywnego kontaktu faz: gaz przechodzi przez ciecz (np. przez rurkę doprowadzającą i dyfuzję/bąbelkowanie), dzięki czemu wybrane składniki próbki są pochłaniane (absorbowane) albo próbka jest wstępnie oczyszczana/osuszana – zależnie od zastosowanego roztworu.

Dlatego odpowiedź "płuczki" jest poprawna: wskazuje element aparatury charakterystyczny dla torów poboru i kondycjonowania próbek gazowych.

Pozostałe odpowiedzi są mylące z następujących powodów:

  • "kolby" – to ogólna nazwa naczyń (np. kolba stożkowa, okrągłodenna). Mogą być częścią stanowiska, ale sama "kolba" nie jest specyficznym elementem przeznaczonym do płukania/absorpcji gazu w torze poboru.
  • "cylindry" – cylinder miarowy służy głównie do odmierzania objętości cieczy. Nie jest typowym elementem zestawu do przepuszczania gazu przez pochłaniacz w sposób kontrolowany.
  • "rozdzielacze" – rozdzielacz/rozgałęźnik stosuje się do podziału lub rozprowadzania strumienia. W typowym układzie poboru próbek gazowych element "X" opisywany jako płuczka nie pełni funkcji rozdziału, tylko funkcję kontaktu gaz–ciecz.

W zadaniach tego typu warto patrzeć nie tylko na kształt elementu na rysunku, ale przede wszystkim na jego miejsce w torze przepływu: jeśli element jest włączony "szeregowo" i ma zapewniać oddziaływanie na skład próbki, często jest to właśnie płuczka/absorber, a nie naczynie miarowe czy rozdzielacz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płuczka to naczynie aparaturowe, w którym przepuszcza się gaz przez ciecz (pochłaniacz lub roztwór reagenta). Umożliwia to wyłapanie określonych składników próbki (absorpcję) albo wstępne oczyszczenie/kondycjonowanie gazu przed dalszą analizą.
Jej funkcją jest zapewnienie intensywnego kontaktu gaz–ciecz, aby składnik oznaczany został pochłonięty w roztworze. Dzięki temu analit z fazy gazowej trafia do fazy ciekłej, którą potem można oznaczać metodami chemicznymi lub instrumentalnymi.
Kolba to ogólne naczynie laboratoryjne, bez jednoznacznej funkcji przepuszczania gazu przez ciecz. Płuczka jest elementem "funkcyjnym" toru gazowego (absorberem), zwykle z doprowadzeniem gazu do cieczy, co odróżnia ją od typowej kolby używanej do mieszania lub ogrzewania.
Co do zasady nie. Cylinder miarowy służy do odmierzania objętości cieczy, a nie do pracy jako absorber gazów. Płuczka ma konstrukcję ułatwiającą przepływ gazu przez ciecz i minimalizację strat, co jest kluczowe dla poprawnego poboru i oznaczania analitów.
Pomaga zwrócenie uwagi na włączenie elementu w tor przepływu oraz na to, czy schemat sugeruje kontakt gazu z cieczą (np. doprowadzenie gazu "w dół" naczynia). W zestawach poborowych płuczka bywa umieszczona szeregowo przed kolejnymi elementami układu.
Płuczki stosuje się, gdy oznaczany składnik ma być pochłonięty w cieczy (np. reaguje z roztworem lub dobrze się w nim rozpuszcza). Filtry częściej służą do aerozoli/pyłów. Dobór zależy od postaci zanieczyszczenia i dalszej metody oznaczenia w laboratorium.
Typowe błędy to: niewłaściwy dobór roztworu pochłaniającego, zbyt mała ilość cieczy, nieszczelności połączeń oraz nieprawidłowy kierunek przepływu. Skutkiem może być zaniżenie wyniku, bo część analitu nie zostanie skutecznie pochłonięta.
Rozdzielacz służy do dzielenia lub rozprowadzania strumienia (funkcja hydrauliczna), a płuczka do oddziaływania na skład próbki przez absorpcję w cieczy (funkcja analityczna). Nawet jeśli oba elementy są w torze, ich przeznaczenie i efekt dla próbki są zasadniczo różne.
Skuteczność zależy m.in. od rodzaju i stężenia roztworu, czasu kontaktu gaz–ciecz (przepływu), temperatury oraz powierzchni wymiany (sposobu bąbelkowania). W praktyce ważna jest też szczelność układu i stabilność przepływu podczas poboru.
Najlepiej ćwiczyć na schematach zestawów: pobór próbek powietrza/gazów, absorbery (płuczki), filtry, pułapki i elementy łączeniowe. Pomaga też uczenie się funkcji elementów, nie tylko wyglądu, bo na rysunkach egzaminacyjnych symbole mogą się różnić.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Płuczka w zestawie do poboru próbek gazowych pełni rolę naczynia, w którym gaz przepuszcza się przez ciecz absorbującą lub płuczącą, aby pochłonąć/usuwać wybrane składniki."

Źródła:

  • NIOSH Manual of Analytical Methods (NMAM), sekcje dotyczące poboru próbek powietrza (air sampling) i zestawów z absorberami (impingers) – https://www.cdc.gov/niosh/nmam/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: Gas washing bottle (Drechsel bottle) – opis funkcji i zastosowań w przepuszczaniu gazu przez ciecz – https://en.wikipedia.org/wiki/Gas_washing_bottle (dostęp: 2026-02-27)
  • Chemistry LibreTexts: Gas absorption / gas washing (materiały dydaktyczne o pochłanianiu i płukaniu gazów) – https://chem.libretexts.org/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje BHP i procedury wewnętrzne laboratorium dotyczące poboru próbek gazowych
  • Podręczniki i skrypty z analityki instrumentalnej/klasycznej obejmujące pobór próbek i absorpcję gazów
  • Karty katalogowe i opisy aparatury: płuczka Drechsla (gas washing bottle) oraz zestawy do poboru próbek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego