Skala Katza służy do oceny samodzielności pacjenta w podstawowych czynnościach dnia codziennego (ADL), czyli takich, które są kluczowe dla samoopieki. W praktyce opiekuna medycznego wynik skali pomaga szybko ustalić, czy pacjent poradzi sobie sam, czy wymaga częściowej pomocy, czy też stałej i pełnej opieki.
W przedstawionej tabeli pacjent ma ocenę "niezależny" w trzech obszarach: kąpiel, używanie toalety oraz kontynencja. Jednocześnie ma ocenę "zależny" w trzech obszarach: ubieranie się, transfer (łóżko/krzesło) oraz jedzenie. To oznacza, że potrafi wykonać część czynności samodzielnie, ale w innych wymaga wsparcia lub wyręczenia.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "Pacjent jest częściowo zależny."
Ocena ogólna przy mieszanych wynikach ADL wskazuje na częściową zależność: pacjent potrzebuje pomocy w określonych zadaniach (tu: ubieranie, przemieszczanie, jedzenie), ale w pozostałych zachowuje samodzielność. Dla planu opieki oznacza to konieczność ukierunkowania działań na obszary deficytu (np. bezpieczny transfer, karmienie lub asekuracja podczas posiłku, pomoc przy doborze i zakładaniu odzieży).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Pacjent jest całkowicie niezależny." – nie może być prawdą, bo w tabeli wskazano zależność w kilku podstawowych czynnościach ADL (np. transfer i jedzenie), które są kluczowe dla samoopieki.
- "Pacjent jest całkowicie zależny." – nie może być prawdą, bo pacjent jest niezależny w innych obszarach (np. używanie toalety, kontynencja). Całkowita zależność oznaczałaby brak samodzielności we wszystkich (lub praktycznie wszystkich) podstawowych czynnościach.
- "Nie można ocenić na podstawie tych informacji." – tabela zawiera ocenę wszystkich wymienionych czynności ADL w skali, więc można wyciągnąć wniosek o ogólnej samodzielności: jest ona częściowa, a nie skrajna.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w ADL pojawiają się jednocześnie wyniki "niezależny" i "zależny", najczęściej nie wybiera się odpowiedzi skrajnych. Najpierw sprawdź, czy choć jedna czynność wymaga pomocy (wtedy nie ma pełnej niezależności) oraz czy choć jedna jest wykonywana samodzielnie (wtedy nie ma pełnej zależności).
