KWALIFIKACJA MOT5 - PRÓBNY

PYTANIE NR 3.
Stopniem sprężania w silnikach spalinowych określamy stosunek objętości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stopień sprężania to iloraz objętości cylindra, gdy tłok jest w DMP (objętość całkowita: skokowa + komory spalania) do objętości, gdy tłok jest w GMP (objętość komory spalania). Dlatego poprawny jest stosunek objętości całkowitej cylindra do objętości komory spalania.

Pełne wyjaśnienie:

Stopień sprężania (często oznaczany jako ε) jest parametrem geometrycznym silnika tłokowego. Opisuje, jak bardzo zmniejsza się objętość przestrzeni nad tłokiem podczas ruchu tłoka z dolnego martwego położenia do górnego martwego położenia.

W praktyce porównuje się dwie objętości:

  • Objętość całkowitą cylindra – czyli objętość przestrzeni nad tłokiem przy DMP. Jest to suma: objętości skokowej oraz objętości komory spalania (objętości resztkowej).
  • Objętość komory spalania – czyli objętość przestrzeni nad tłokiem przy GMP. To minimalna objętość, która pozostaje, gdy tłok jest najwyżej.

Dlatego definicja ma postać: stosunek objętości całkowitej cylindra do objętości komory spalania. Taki zapis odzwierciedla fakt, że w liczniku jest większa objętość (przed sprężaniem), a w mianowniku mniejsza (po sprężeniu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Stosunek komory spalania do objętości całkowitej odwraca definicję i dawałby wartość mniejszą od 1, co nie pasuje do sensu "stopnia sprężania" w silnikach.
  • Stosunek objętości całkowitej do objętości skokowej pomija objętość komory spalania w mianowniku, a więc nie opisuje minimalnej objętości przy GMP.
  • Stosunek skokowej do całkowitej również nie jest definicją stopnia sprężania i ponownie prowadzi do wartości mniejszej od 1.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj, że "sprężanie" porównuje maksymalną objętość w cylindrze (DMP) do minimalnej (GMP). Jeśli w odpowiedzi w mianowniku nie ma objętości komory spalania, to nie jest to definicja stopnia sprężania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stopień sprężania to stosunek objętości cylindra przy tłoku w DMP (objętość całkowita) do objętości przy tłoku w GMP (objętość komory spalania). Pokazuje, jak bardzo mieszanka jest "ściśnięta" przed zapłonem.
Objętość całkowita cylindra (przy DMP) jest sumą objętości skokowej oraz objętości komory spalania. To ważne rozróżnienie, bo w stopniu sprężania w liczniku jest właśnie ta większa, "maksymalna" objętość.
Bo przy GMP tłok jest najwyżej, a w cylindrze pozostaje tylko minimalna przestrzeń – komora spalania (objętość resztkowa). To ona określa, do jak małej objętości mieszanka zostaje sprężona przed zapłonem.
W typowym silniku tłokowym stopień sprężania jest większy od 1, ponieważ objętość przy DMP jest większa niż przy GMP. Jeśli z obliczeń lub odpowiedzi wynika wartość < 1, zwykle oznacza to odwrócenie ilorazu lub pomylenie objętości.
Objętość skokowa to "zmiana" objętości wynikająca z ruchu tłoka między DMP a GMP. Objętość komory spalania to objętość, która zostaje przy GMP (nie znika). W stopniu sprężania kluczowe jest, że komora spalania jest w mianowniku.
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie stosunku (komora/całkowita), podstawienie objętości skokowej zamiast komory spalania w mianowniku oraz mylenie pojęć "całkowita" i "skokowa". Warto zawsze myśleć: DMP to maksimum, GMP to minimum.
Wyższy stopień sprężania zwykle zwiększa ryzyko spalania stukowego, więc silnik może wymagać paliwa o wyższej odporności na stukanie. Dla diagnosty to wskazówka: zmiany geometrii (np. planowanie) mogą pogorszyć tolerancję na paliwo.
Może się zmienić po modyfikacjach mechanicznych wpływających na objętość komory spalania, np. planowaniu głowicy, zmianie grubości uszczelki pod głowicą, zastosowaniu innych tłoków. To zmiany geometryczne, a nie "usterka elektryczna".
Najważniejsze to: GMP, DMP, objętość skokowa, objętość komory spalania (resztkowa) i objętość całkowita cylindra. Jeśli umiesz powiązać te pojęcia z "maksimum" i "minimum" objętości, łatwiej unikniesz odwrócenia wzoru.
Sprawdź logikę: licznik powinien być większy (DMP), mianownik mniejszy (GMP), więc wynik > 1. Jeśli w mianowniku nie ma objętości komory spalania albo wynik sugerowałby wartość poniżej 1, to odpowiedź jest najpewniej błędna.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Stopień sprężania to iloraz objętości cylindra, gdy tłok jest w DMP (objętość całkowita: skokowa + komory spalania) do objętości, gdy tłok jest w GMP (objętość komory spalania)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stopień sprężania" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Stopie%C5%84_spr%C4%99%C5%BCania (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (EN): "Compression ratio" – https://en.wikipedia.org/wiki/Compression_ratio (accessed 2026-02-28)
  • Encyclopaedia Britannica: "Compression ratio" – https://www.britannica.com/technology/compression-ratio (accessed 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdziały: geometria cylindra, stopień sprężania)
  • Materiały producentów/serwisowe opisujące parametry silników (glosariusz pojęć: objętość skokowa, całkowita, komora spalania)
  • Interaktywne opracowania/wizualizacje GMP/DMP i zmian objętości w cylindrze

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego