W prawie pracy trzeba rozróżnić dwa podstawowe mechanizmy zakończenia zatrudnienia:
- rozwiązanie stosunku pracy – następuje wskutek czynności prawnych stron (np. wypowiedzenie, porozumienie stron) albo wskutek zdarzeń przewidzianych dla danego rodzaju umowy (np. upływ terminu umowy na czas określony),
- wygaśnięcie stosunku pracy – następuje z mocy prawa, czyli automatycznie, bez potrzeby składania oświadczeń woli przez pracownika czy pracodawcę.
Odpowiedź "z dniem śmierci pracownika." pasuje do pojęcia wygaśnięcia: śmierć pracownika jest zdarzeniem, które uniemożliwia dalsze wykonywanie pracy i powoduje ustanie stosunku pracy w sposób automatyczny. W praktyce kadrowej kluczowe jest prawidłowe ustalenie daty ustania zatrudnienia, ponieważ wpływa ona na dalsze czynności ewidencyjne i dokumentacyjne.
Pozostałe propozycje odpowiadają innym trybom zakończenia zatrudnienia:
- "z dniem wypowiedzenia umowy o pracę." – wypowiedzenie to klasyczny przykład rozwiązania umowy poprzez jednostronne oświadczenie woli. Nie jest to wygaśnięcie, bo wymaga działania jednej ze stron i zachowania reguł dotyczących okresu wypowiedzenia.
- "z upływem czasu, na który umowa była zawarta." – to typowy skutek umowy terminowej. Zakończenie następuje dlatego, że strony wcześniej określiły datę końcową, a nie dlatego, że stosunek pracy wygasł w szczególnym sensie.
- "z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania umowa była zawarta." – to mechanizm związany z umową "na czas wykonania określonej pracy" i również dotyczy zakończenia przewidzianego konstrukcją umowy, a nie wygaśnięcia z mocy prawa.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się czasownik "wygasa", szukaj odpowiedzi opisujących zdarzenia niezależne od woli stron (automatyczne). Gdy mowa o "rozwiązaniu", w grę częściej wchodzą oświadczenia stron lub upływ ustalonego terminu.
