KWALIFIKACJA MOT2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 21.
Symbol graficzny przedstawiony na rysunku oznacza
Ilustracja przedstawia symbol graficzny tranzystora, który jest używany w kontekście elektromechaniki pojazdów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "tranzystor" jest właściwa, gdy symbol przedstawia element trójelektrodowy sterowany prądem/napięciem, charakterystyczny dla tranzystorów (np. BJT/MOSFET). Tyrystor ma inną strukturę wyprowadzeń i symbol bramki, dioda prostownicza jest elementem dwukońcówkowym, a przekaźnik NO jest elementem elektromechanicznym oznaczanym stykami.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania symbolu graficznego elementu spotykanego na schematach elektrycznych/elektronicznych. W praktyce elektromechanika pojazdów jest to ważne, bo schematy serwisowe opisują zarówno elementy wykonawcze (np. przekaźniki), jak i elementy w sterownikach oraz zabezpieczeniach (np. diody i tranzystory).

Odpowiedź "tranzystor" jest poprawna, jeżeli na rysunku widoczny jest symbol elementu półprzewodnikowego z trzema wyprowadzeniami (np. baza–kolektor–emiter w BJT albo bramka–dren–źródło w MOSFET) oraz charakterystycznymi oznaczeniami kierunku przewodzenia/sterowania (np. strzałka emitera w BJT). Taki symbol oznacza element używany do przełączania lub wzmacniania sygnałów, typowy m.in. dla układów sterowania w elektronice samochodowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "tyrystor" – również jest elementem półprzewodnikowym, ale jego symbol odpowiada elementowi czterowarstwowemu z bramką sterującą, zwykle rysowaną w sposób odmienny niż w tranzystorach. Tyrystor zachowuje się jak "zatrzask" po wyzwoleniu, co odróżnia go funkcjonalnie i symbolicznie.
  • "przekaźnik NO" – przekaźnik jest elementem elektromechanicznym. Na schemacie rozpoznaje się go po cewce i stykach; oznaczenie NO dotyczy styku normalnie otwartego. To zupełnie inna grupa symboli niż elementy półprzewodnikowe.
  • "diodę prostowniczą" – dioda jest elementem dwukońcówkowym (anoda–katoda). Jej symbol jest prostszy i nie ma trzeciego wyprowadzenia charakterystycznego dla tranzystora.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz liczbę wyprowadzeń w symbolu i sprawdź, czy symbol przedstawia element półprzewodnikowy (złącza, strzałki, bramka) czy elektromechaniczny (cewka i styki). To szybko zawęża wybór do właściwej kategorii elementu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tranzystor to półprzewodnikowy element sterowany sygnałem elektrycznym, używany do przełączania lub wzmacniania. W pojazdach spotyka się go m.in. w sterownikach i modułach, gdzie załącza obciążenia lub kształtuje sygnały czujników.
Najprościej po liczbie wyprowadzeń: dioda ma dwa (anoda i katoda), a tranzystor zwykle trzy. Dodatkowo symbole tranzystorów mają element sterujący (np. baza/bramka) i charakterystyczne oznaczenia kierunku (np. strzałka w BJT).
Oba elementy są półprzewodnikowe i na schemacie występuje wyprowadzenie sterujące. Mylenie wynika z podobieństwa nazw oraz z pomijania detali symbolu (np. sposobu narysowania bramki i głównych elektrod).
NO oznacza styk "normalnie otwarty" (w stanie spoczynku przerwa). Na schemacie przekaźnik rozpoznaje się po cewce i zestawie styków. To element elektromechaniczny, a nie półprzewodnik, więc jego symbol wygląda inaczej niż tranzystora.
Typowo są to rezystory (polaryzacja i ograniczanie prądu), diody (zabezpieczenie przed przepięciem, np. przy cewkach), kondensatory (filtracja) oraz obciążenia wykonawcze. Na schemacie warto szukać też masy i zasilania układu.
Dioda prostownicza służy do przewodzenia prądu w jednym kierunku. W motoryzacji spotkasz ją m.in. w układach ładowania i w zabezpieczeniach obwodów (np. przed odwrotną polaryzacją) oraz jako element tłumiący przepięcia.
Częste błędy to: patrzenie tylko na ogólny kształt bez analizy szczegółów, ignorowanie liczby wyprowadzeń oraz mylenie elementów o podobnych nazwach. Pomaga nawyk: policz wyprowadzenia i sprawdź, czy symbol dotyczy półprzewodnika czy przekaźnika.
Zależy od pytania. Jeśli odpowiedzi obejmują jedynie nazwę elementu, zwykle wystarczy "tranzystor". Jeśli jednak w odpowiedziach pojawiają się typy (np. NPN/PNP), trzeba zwrócić uwagę na detale symbolu, np. kierunek strzałki w BJT.
Skuteczne jest łączenie symbolu z funkcją: dioda (jednokierunkowo), przekaźnik (cewka+styki), tranzystor (3 wyprowadzenia, sterowanie), tyrystor (element "zatrzaskowy" z bramką). Warto ćwiczyć na rzeczywistych schematach pojazdów.
Najczęściej w rozdziale schematów elektrycznych jako "legend", "symbols" lub "oznaczenia". Tam opisane są symbole elementów i złącz. Korzystanie z legendy ogranicza pomyłki, gdy producent stosuje warianty graficzne symboli.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Odpowiedź "tranzystor" jest właściwa, gdy symbol przedstawia element trójelektrodowy sterowany prądem/napięciem, charakterystyczny dla tranzystorów (np. BJT/MOSFET)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Tranzystor" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tranzystor (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Tyrystor" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tyrystor (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Dioda" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Dioda (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z podstaw elektroniki (symbole elementów i ich działanie)
  • Dokumentacje serwisowe pojazdów: schematy elektryczne i legendy symboli
  • Karty katalogowe elementów (tranzystor, tyrystor, dioda) do utrwalenia wyprowadzeń i symboli

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego