KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 4.
W tabliczce na przedstawionym rysunku oznaczona jest tolerancja
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny elementu mechanicznego, prawdopodobnie części maszynowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "symetrii" jest właściwa, gdy w tabliczce tolerancji widnieje symbol tolerancji symetrii.
Symetria opisuje dopuszczalne odchylenie elementu (np. osi/środka) od idealnego położenia względem osi lub płaszczyzny odniesienia. Pozostałe opcje dotyczą innych cech: kształtu (prostoliniowość, płaskość) lub kierunku (równoległość).

Pełne wyjaśnienie:

Tolerancje geometryczne na rysunku technicznym opisują jak bardzo dana cecha może odbiegać od ideału, aby część nadal spełniała wymagania funkcjonalne (montaż, współpraca, szczelność, wyważenie itp.). W tabliczce tolerancji (ramce) kluczowy jest symbol, bo to on wskazuje, jaki rodzaj odchyłki jest kontrolowany.

Odpowiedź "symetrii" jest poprawna, jeżeli na rysunku w tabliczce znajduje się symbol tolerancji symetrii. Tolerancja symetrii dotyczy zgodności położenia cechy (np. osi, płaszczyzny środkowej, środka rowka) względem osi/płaszczyzny odniesienia tak, aby element był "rozłożony" możliwie równo po obu stronach odniesienia. W praktyce ma to znaczenie np. dla prawidłowego ustawienia rowków, wybrań lub par powierzchni, które muszą być rozmieszczone centralnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "prostoliniowości" to tolerancja kształtu odnosząca się do linii (np. tworzącej walca). Sprawdza, czy linia jest dostatecznie prosta, a nie czy jest centralnie ułożona względem osi/płaszczyzny.
  • "płaskości" to tolerancja kształtu powierzchni. Kontroluje falistość/odchyłkę od płaszczyzny, bez wymagania baz odniesienia typowego dla tolerancji położenia.
  • "równoległości" to tolerancja kierunku, która sprawdza, czy jedna cecha jest równoległa do bazy. To inny problem niż symetria: element może być równoległy, ale przesunięty (niesymetryczny).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy symbol dotyczy kształtu (np. prostoliniowość, płaskość), kierunku (np. równoległość), czy położenia (np. symetria). Dopiero potem oceniaj, która odpowiedź pasuje do widocznego symbolu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tolerancja symetrii określa dopuszczalne odchylenie położenia cechy (np. osi lub płaszczyzny środkowej) względem osi/płaszczyzny odniesienia tak, aby element był możliwie "wycentrowany". Stosuje się ją, gdy ważne jest równomierne rozmieszczenie materiału lub rowków względem bazy.
Rozróżnienie wynika z symbolu i sensu wymagania: równoległość kontroluje kierunek cechy względem bazy (czy jest "pod tym samym kątem"), a symetria kontroluje wycentrowanie cechy względem osi/płaszczyzny odniesienia. Element może być równoległy, ale nadal niesymetryczny.
Prostoliniowość dotyczy kształtu linii (czy przebieg jest prosty), a symetria dotyczy położenia cechy względem osi lub płaszczyzny odniesienia. To inne typy tolerancji: pierwsza bada "krzywiznę", druga "przesunięcie/wycentrowanie".
Płaskość określa dopuszczalną nierówność powierzchni w odniesieniu do idealnej płaszczyzny. Stosuje się ją np. na powierzchniach przylgni, bazach montażowych lub miejscach uszczelnień. Nie mówi jednak nic o wycentrowaniu względem osi/płaszczyzny odniesienia, więc nie zastępuje symetrii.
Najczęściej dotyczy to cech, które mają mieć położenie "pośrodku", np. rowków, podcięć, par powierzchni tworzących płaszczyznę środkową lub osi elementów względem baz. W praktyce ułatwia to montaż i zapewnia równomierne obciążenia w pracy zespołu.
Nie. Część tolerancji (np. prostoliniowość, płaskość) może być tolerancjami kształtu i wtedy często nie wymaga baz. Tolerancje położenia/kierunku (np. równoległość, symetria) zwykle odnoszą cechę do bazy, bo opisują relację jednej cechy do drugiej.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie tolerancji kształtu z tolerancjami położenia, patrzenie tylko na wartość liczbową zamiast na symbol oraz automatyczne wybieranie "znanej" odpowiedzi (np. równoległość) bez dopasowania do widocznego znaku w ramce tolerancji.
Skuteczne jest uczenie się zestawami: symbol → nazwa → co kontroluje. Ćwicz na rysunkach: najpierw rozpoznaj grupę tolerancji (kształt/kierunek/położenie), potem dopiero wybieraj nazwę. Pomaga też tworzenie fiszek z samymi symbolami i krótką definicją.
Ma znaczenie, gdy przesunięcie cechy względem osi/płaszczyzny odniesienia powoduje problemy montażowe lub nierówną pracę (np. bicie, nierówny docisk, kolizje). Wtedy kontrola symetrii wspiera dobór baz technologicznych i strategii pomiaru w kontroli jakości.
W praktyce nie warto liczyć na zgadywanie: symbole są umowne i podobne znaczeniowo. Na egzaminie najlepsza strategia to opanowanie podstawowego zestawu symboli oraz rozumienie, czy wymaganie dotyczy kształtu (linia/powierzchnia), kierunku (równoległość) czy położenia (symetria).
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe opcje dotyczą innych cech: kształtu (prostoliniowość, płaskość) lub kierunku (równoległość).

Źródła:

  • ISO 1101:2017, Geometrical product specifications (GPS) — Geometrical tolerancing — Tolerances of form, orientation, location and run-out (symbole i definicje tolerancji geometrycznych)
  • ASME Y14.5-2018, Dimensioning and Tolerancing (rozdziały dotyczące tolerancji geometrycznych, w tym symetrii)

Materiały:

  • Normy i opracowania dotyczące GPS/GD&T (symbole tolerancji geometrycznych)
  • Tablice/schematy symboli tolerancji geometrycznych do nauki rozpoznawania
  • Zestawy ćwiczeń z czytania rysunku technicznego maszynowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego