Stopień sprężania to stosunek objętości cylindra, gdy tłok jest w dolnym martwym położeniu, do objętości, gdy tłok jest w górnym martwym położeniu. Parametr ten wpływa na warunki termodynamiczne w cylindrze (m.in. temperaturę i ciśnienie mieszanki/ładunku przed zapłonem).
W silniku z zapłonem samoczynnym (ZS) nie ma świecy zapłonowej inicjującej spalanie. Aby doszło do zapłonu, sprężone powietrze musi osiągnąć na końcu sprężania na tyle wysoką temperaturę, by po wtrysku paliwa nastąpił samozapłon. Dlatego w typowych konstrukcjach ZS stosuje się wyższy stopień sprężania.
W silniku z zapłonem iskrowym (ZI) zapłon jest wywoływany iskrą świecy. Podnoszenie stopnia sprężania poprawia sprawność, ale jednocześnie zwiększa skłonność do spalania stukowego (niekontrolowanego zapłonu części mieszanki przed lub obok frontu płomienia). Z tego powodu w silnikach ZI stopień sprężania jest zwykle ograniczany i w praktyce bywa mniejszy niż w ZS.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "zawsze równa" – nie jest zgodna z zasadą działania obu typów silników; wymagania dla samozapłonu w ZS powodują typowo wyższe sprężanie.
- "porównywalna" – sugeruje brak wyraźnej różnicy, a w praktyce konstrukcyjnie i eksploatacyjnie różnica jest istotna (ZI ogranicza stuk, ZS potrzebuje temperatury do samozapłonu).
- "zawsze większa" – odwraca zależność; zbyt wysokie sprężanie w ZI zwiększa ryzyko stuku, więc to ZS ma zazwyczaj wyższe wartości.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie porównuje ZI i ZS, skojarz ZS z potrzebą samozapłonu (wysokie sprężanie), a ZI z ograniczeniem spalania stukowego (niższe sprężanie).
