W schemacie niwelacji geometrycznej ze środka niwelator wyznacza poziomą płaszczyznę celową, a na łatach wykonuje się odczyty. Kluczowe jest poprawne rozróżnienie odczytów:
- p – odczyt wstecz na punkcie o znanej wysokości (tu: punkt A z HA),
- t – odczyt wprzód na punkcie o wysokości wyznaczanej (tu: punkt B).
Odczyty na łatach są zapisane w milimetrach, natomiast wysokości punktów podaje się w metrach. Dlatego przed obliczeniami trzeba wykonać konwersję: 1220 mm = 1,220 m oraz 1300 mm = 1,300 m.
Następnie stosuje się standardowy tok obliczeń przez wysokość osi celowej:
- Wyznaczenie wysokości osi celowej: h = HA + p.
- Wyznaczenie wysokości punktu B: HB = h − t.
Po podstawieniu: h = 207,200 + 1,220 = 208,420 m, a zatem HB = 208,420 − 1,300 = 207,120 m.
Dlaczego pozostałe wyniki są niepoprawne? Najczęściej wynikają z typowych mechanizmów pomyłek:
- Wartości typu 207,080 m lub 207,060 m mogą wynikać z użycia błędnej różnicy odczytów (np. pomyłki w odejmowaniu albo nieprawidłowego zaokrąglenia).
- Wartość 207,100 m często pojawia się, gdy ktoś "intuicyjnie" koryguje wynik bez trzymania się wzoru lub myli, który odczyt jest wstecz, a który wprzód.
Wskazówka kontrolna: jeśli na punkcie B odczyt na łacie jest większy niż na punkcie A, to punkt B leży niżej (większy odczyt oznacza, że łata "wystaje" bardziej ponad poziomą celową). Wynik powinien więc być mniejszy od HA, co zgadza się z 207,120 m.
