KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 27.
Za pomocą których elementów układu elektropneumatycznego, którego schemat przedstawiono na rysunku, należy regulować prędkość wysuwania tłoczysk siłowników 1A1 i 2A1?
Ilustracja przedstawia schemat układu elektropneumatycznego, który jest związany z kwalifikacją zawodową mechatronika (E4).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość wysuwania tłoczyska siłownika reguluje się elementami dławiącymi przepływ powietrza w gałęzi odpowiedzialnej za ten kierunek ruchu.
Na schemacie są to elementy oznaczone jako 1V2 i 2V2, przypisane do siłowników 1A1 i 2A1 dla fazy wysuwu, dlatego ten wybór jest właściwy.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkość ruchu siłownika pneumatycznego (wysuw lub wsuw) wynika przede wszystkim z natężenia przepływu powietrza doprowadzanego do komory siłownika oraz odprowadzania powietrza z komory przeciwnej. W praktyce reguluje się ją najczęściej przez dławienie przepływu (zwykle z użyciem dławika lub zaworu dławiąco-zwrotnego), a nie przez zmianę nastaw rozdzielacza.

W pytaniu chodzi konkretnie o prędkość wysuwania tłoczysk siłowników 1A1 i 2A1. Oznacza to, że należy wskazać te elementy, które na przedstawionym schemacie są przeznaczone do nastawy przepływu w torze odpowiadającym za wysuw. Odpowiedź "1V2 i 2V2" jest poprawna, ponieważ te elementy pełnią rolę nastawczą dla ruchu wysuwu odpowiednio pierwszego i drugiego siłownika.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "1V1 i 2V1" wskazuje drugi zestaw elementów, który w typowych układach bywa przypisany do przeciwnego kierunku ruchu (np. wsuwu) albo do innej gałęzi układu, więc nie odpowiada bezpośrednio za prędkość wysuwu obu siłowników.
  • "1V1 i 2V2" oraz "1V2 i 2V1" mieszają elementy przypisane do różnych siłowników lub różnych kierunków ruchu. Taki wybór oznaczałby, że dla jednego siłownika regulujemy właściwą fazę, a dla drugiego – inną, co nie spełnia warunku pytania (wysuw dla 1A1 i 2A1).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw znajdź na schemacie siłownik, potem prześledź przewody dla konkretnej fazy (tu: wysuw) i dopiero wtedy wybierz element nastawczy (dławienie). To zmniejsza ryzyko pomylenia indeksów 1/2 oraz oznaczeń V1/V2.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
O prędkości wysuwu najczęściej decyduje natężenie przepływu powietrza w gałęziach siłownika. W praktyce ustawia się je elementami dławiącymi (np. dławikami lub zaworami dławiąco-zwrotnymi), które ograniczają przepływ na dopływie albo odpływie. Sam rozdzielacz zwykle nie służy do precyzyjnej regulacji prędkości.
Szukaj elementu nastawnego w torze pneumatycznym: najczęściej symbolu dławika lub zaworu dławiąco-zwrotnego. Zwykle jest wpięty przy króćcach siłownika lub w przewodzie prowadzącym do komory siłownika. Potem sprawdź, czy dotyczy ruchu "wysuw", analizując, którędy płynie powietrze w tej fazie.
W wielu układach stosuje się osobną regulację dla każdej fazy, bo wysuw i wsuw mogą wymagać innej prędkości (np. szybki powrót i wolne dosuwanie). Zawór dławiąco-zwrotny działa kierunkowo: w jedną stronę dławi, w drugą przepuszcza swobodnie. Dlatego na schemacie często widać dwa różne "V" dla dwóch kierunków ruchu.
Najczęściej myli się indeksy siłowników (1… vs 2…) albo wybiera elementy dla przeciwnego kierunku ruchu, bo nie analizuje się fazy "wysuw". Innym błędem jest założenie, że element o podobnym oznaczeniu zawsze dotyczy tej samej funkcji. Warto śledzić przewody od siłownika, a nie zgadywać po nazwie.
Zwykle nie. Rozdzielacz służy przede wszystkim do zmiany kierunku przepływu (wysuw/wsuw) i sterowania ruchem, a regulację prędkości realizuje się przez dławienie przepływu w odpowiedniej gałęzi. Oczywiście parametry zasilania (np. ciśnienie) wpływają na pracę układu, ale precyzyjna nastawa prędkości to rola dławików.
W praktyce często preferuje się dławienie na odpływie (tzw. dławienie wylotu), bo zwykle daje stabilniejszy ruch i mniejsze "szarpanie", szczególnie przy zmiennych obciążeniach. Dławienie na dopływie bywa bardziej wrażliwe na zmiany obciążenia. Na egzaminie kluczowe jest jednak to, aby umieć rozpoznać na schemacie, który element odpowiada za daną fazę ruchu.
Najpierw zidentyfikuj na schemacie siłownik (np. 1A1), potem prześledź przewody do jego komór. Następnie ustal, która komora jest zasilana podczas wysuwu i gdzie znajduje się element dławiący w tym torze. Dopiero wtedy wybieraj oznaczenia typu 1V2/2V2. To minimalizuje pomyłkę wynikającą z podobnych symboli.
W wielu materiałach dydaktycznych spotyka się konwencję, że "A" oznacza element wykonawczy (np. siłownik), a "V" element zaworowy (zawór). Numery i indeksy (np. 1A1, 2V2) pozwalają powiązać elementy z danym obwodem lub siłownikiem. Na egzaminie zawsze opieraj się na legendzie i logice połączeń na rysunku.
Zmiana ciśnienia może wpływać na siłę i zachowanie układu, ale nie daje tak precyzyjnej i lokalnej kontroli prędkości jak dławienie przepływu w konkretnej gałęzi. Dławik reguluje natężenie przepływu dokładnie tam, gdzie jest to potrzebne, bez zmieniania parametrów całego układu. W zadaniach egzaminacyjnych prędkość zwykle wiąże się z elementami dławiącymi.
Ćwicz na wielu schematach: identyfikuj siłowniki, rozdzielacze i elementy regulacyjne, a potem opisuj, co dzieje się w fazie wysuwu i wsuwu. Pomaga metoda "śledzenia przewodu" od siłownika do źródła zasilania. Dodatkowo ucz się typowych funkcji elementów: rozdzielacz przełącza, a dławik reguluje prędkość.
info

Statystycznie 30% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki/elektropneumatyki (schematy, oznaczenia elementów, zadania z regulacją prędkości)
  • Instrukcje producentów elementów pneumatycznych (opisy działania zaworów dławiąco-zwrotnych)
  • Zbiór zadań egzaminacyjnych ELM.3 dotyczących czytania schematów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego