KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 40.
Załóżmy, że w tabeli poniżej znajdują się informacje potrzebne do wykonania opisu bibliograficznego. Które kolumny są najważniejsze do stworzenia poprawnego opisu?
Tytuł Autor Wydawca Rok wydania Cena
Przykładowy tytuł Przykładowy autor Przykładowy wydawca 2021 39,99 zł
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis bibliograficzny książki opiera się na danych identyfikujących publikację: tytule, autorze oraz danych wydawniczych (wydawca i rok). Pole "cena" jest informacją handlową, a nie elementem opisu bibliograficznego, więc nie jest kluczowe do poprawnego zapisu bibliograficznego.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym chodzi o jednoznaczną identyfikację publikacji oraz umożliwienie jej wyszukania i poprawnego cytowania. Dlatego najważniejsze są pola, które opisują co to jest za dokument i kto/ gdzie/ kiedy go wydał.

Odpowiedź "Tytuł, Autor, Wydawca, Rok wydania" jest właściwa, ponieważ:

  • Tytuł identyfikuje dzieło i pozwala odróżnić je od innych publikacji.
  • Autor wskazuje odpowiedzialność za treść (osoba lub podmiot), co jest kluczowe w wyszukiwaniu i cytowaniu.
  • Wydawca oraz rok wydania należą do danych wydawniczych, które odróżniają wydania i pomagają ustalić wersję publikacji.

Odpowiedzi zawierające "cena" są niepoprawne, bo cena nie jest elementem bibliograficznym. Może się przydawać w opisie asortymentu księgarni, kartotece towarowej lub ofercie sprzedażowej, ale nie decyduje o poprawności opisu bibliograficznego.

Opcja "Tytuł, Autor, Cena" pomija dane wydawnicze, przez co trudniej rozróżnić wydania lub znaleźć właściwy zapis w katalogu. Opcja "Tytuł, Autor, Wydawca, Cena" nadal nie podaje roku, więc opis jest uboższy i mniej jednoznaczny. Opcja "Autor, Wydawca, Rok wydania, Cena" pomija tytuł, a bez tytułu identyfikacja dokumentu jest zasadniczo niepełna.

Warto pamiętać, że w zależności od stosowanego standardu i celu (katalog biblioteczny, bibliografia załącznikowa, przypisy) zestaw elementów może być rozszerzany (np. o miejsce wydania, numer ISBN). Jednak w tym zadaniu kluczowe jest odróżnienie danych bibliograficznych od handlowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis bibliograficzny to uporządkowany zestaw danych identyfikujących publikację (np. autora i tytuł) oraz dane wydawnicze (np. wydawcę i rok). Jego celem jest jednoznaczne rozpoznanie dokumentu, ułatwienie wyszukiwania w katalogu i poprawne cytowanie.
Najczęściej jako podstawę przyjmuje się: autora, tytuł oraz dane wydawnicze (wydawca i rok). W zależności od standardu można dodać też m.in. miejsce wydania, numer ISBN, liczbę stron czy serię wydawniczą.
Cena opisuje warunki sprzedaży, a nie sam dokument. Może się zmieniać w czasie i między sprzedawcami, więc nie służy do identyfikacji publikacji. W opisie bibliograficznym liczą się dane stałe i związane z wydaniem, a nie informacje handlowe.
Opis bibliograficzny skupia się na identyfikacji publikacji (autor, tytuł, wydawca, rok). Opis handlowy zawiera dodatkowo elementy sprzedażowe, np. cenę, rabat, dostępność, kod magazynowy, formy dostawy. Na egzaminie zwykle rozdziela się te dwa typy informacji.
Do danych wydawniczych zwykle zalicza się informacje o wydawcy i roku wydania (często także miejsce wydania – zależnie od zasad). Te elementy pomagają odróżnić różne edycje tej samej książki i przygotować poprawny zapis w katalogu lub bibliografii.
W wielu praktykach bibliograficznych rok jest bardzo ważny, bo rozróżnia wydania i ułatwia identyfikację. Jeśli rok jest nieznany, standardy dopuszczają różne sposoby zapisu braków danych, ale co do zasady rok należy podać, gdy jest dostępny w źródle.
Typowe błędy to: dodawanie danych handlowych (np. ceny), pomijanie roku lub wydawcy, mylenie autora z redaktorem, przepisywanie danych "z pamięci" zamiast ze strony tytułowej, a także brak konsekwencji w kolejności i interpunkcji elementów opisu.
Pola bibliograficzne opisują dokument jako publikację: kto stworzył (autor), jak się nazywa (tytuł), kto i kiedy wydał (wydawca, rok). Pola niebibliograficzne zwykle dotyczą sprzedaży lub logistyki (cena, rabat, magazyn, promocja), więc nie są "rdzeniem" opisu.
W praktyce spotyka się różne standardy i instrukcje. Warto kojarzyć, że istnieją międzynarodowe wytyczne dotyczące opisów i cytowań (np. ISO 690) oraz standardy opisu bibliograficznego w środowisku bibliotecznym (np. ISBD, RDA). Egzamin zwykle sprawdza podstawowe elementy.
Ćwicz rozpoznawanie podstawowych elementów opisu na przykładach książek: odczytuj dane ze strony tytułowej i strony redakcyjnej. Porównuj zapis bibliograficzny z kartą produktu w księgarni, aby utrwalić różnicę między metadanymi a informacją handlową.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Opis bibliograficzny książki opiera się na danych identyfikujących publikację: tytule, autorze oraz danych wydawniczych (wydawca i rok)."

Źródła:

  • ISO 690:2021, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources
  • IFLA, International Standard Bibliographic Description (ISBD) — consolidated edition (standard opisów bibliograficznych)
  • RDA Toolkit, Resource Description and Access (RDA) — zasady opisu zasobów bibliotecznych (dostęp w serwisie RDA Toolkit)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z katalogowania i opisu bibliograficznego (skrypty szkolne, prezentacje nauczyciela)
  • Dokumentacja stosowanego w placówce formatu opisu (np. instrukcja katalogowania w systemie bibliotecznym)
  • Standardy i wytyczne dot. cytowań i opisów (ISO 690, ISBD, RDA) – do porównania zakresu elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego